گزارش آزاد سازی رقم جدید گندم نان ‭8-83-C ‬برای شرایط آبی و تنش خشکی آخر فصل در اقلیم سرد کشور

لاین ‮‭83-8‬‭-C ‬ژنوتیپی است با منشا بین المللی ( سیمیت ترکیه) و با پدیگری ‮‭130‬L‮‭11.1‬‭//F‬‮‭70.35‬‭/Mo‬‮‭4/73‬‭/Ymh/Tob//Mcd/‬3‭/Lira CIT‬‮‭0-925080‬‭SE-‬0‭YC-‬7‭YC-‬0‭YC-‬1‭YC-‬0‭YC-‬3‭YC-‬0‭YC ‬، که در پنجمین خزانه بین المللی مشاهده ای گندم های زمستانه ویژه مناطق آبی (5‭th WWON-IR) ‬در سال زراعی ‮‭1380-81‬در4 ایستگاه تحقیقاتی سرد کشور( کرج، میاندوآب، اردبیل و مشهد) مورد ارزیابی قرار گرفت وبا میانگین عملکرد ‮‭6794‬ کیلوگرم در هکتار به آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی سراسری ‭(PRWYT-C) ‬سال زراعی ‮‭1381-82‬که در7 ایستگاه تحقیقاتی سرد کشور( کرج، میاندوآب، اردبیل، همدان، اراک، جلگه رخ و مشهد) اجرا گردید راه یافت.لاین ‮‭83-8‬‭-C ‬در آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی سراسری اقلیم سرد ‭(PRWYT-C) ‬سال زراعی ‮‭1381-82‬ با میانگین عملکرد ‮‭6843‬ کیلوگرم در هکتار نسبت به شاهد شهریار ( ‮‭73-20‬‭-C ) ‬با عملکرد‮‭6510‬ کیلو گرم در هکتار برتری نشان داده و به آزمایش مقایسه عملکرد پیشرفته سراسری اقلیم سرد ‭((ARWYT-C ‬راه یافت. در آزمایش ‭ARWYT-C ‬که در سال زراعی ‮‭1382-83‬ در 8 ایستگاه تحقیقاتی ( کرج، میاندوآب، اردبیل، همدان، اراک، جلگه رخ ، مشهد و خوی) اجرا گردید این لاین با میانگین عملکرد‮‭8056‬ کیلوگرم در هکتار در حد شاهد شهریار (‮‭8021‬کیلوگرم در هکتار) بوده ولی بدلیل مقاومت به زنگ زرد انتخاب و به آزمایش سازگاری لاین های امید بخش ‭((ERWYT-C‬‮‭83‬ که در سال های زراعی ‮‭1383-85‬ در ‮‭12‬ ایستگاه تحقیقاتی اقلیم سرد اجرا گردید راه یافت. در آزمایش سازگاری این لاین با میانگین ‮‭7550‬ کیلوگرم در هکتار برتر از رقم شاهد شهریار(‮‭7254‬کیلو گرم در هکتار) قرار گرفت. در طرح تحقیقی-تطبیقی که در سال زراعی ‮‭1385-86‬ در مناطق سرد استان کهگیلویه و بویر احمد اجرا گردید، لاین ‮‭83-8‬‭-C ‬با میانگین عملکرد ‮‭7567‬ کیلوگرم در هکتار برتر از رقم شهریار شاهد (با عملکرد ‮‭7137‬ کیلوگرم در هکتار) قرار گرفت. همچنین در طرح تحقیقی-ترویجی که در سال زراعی ‮‭1387-88‬ در شهرستان فیروزکوه اجرا گردید، لاین ‮‭83-8‬‭-C ‬با میانگین ‮‭3738‬ کیلوگرم در هکتار برتر از رقم الوند (با عملکرد ‮‭2800‬ کیلوگرم در هکتار) قرار گرفت. بنا به گزارش دفتر سیمیت در ایران، یکی از لاین های خواهری ‮‭83-8‬‭-C ‬در کشور ترکیه نیز با نام ‭Eskin ‬معرفی گردیده است که نشان از سازگاری وسیع این لاین های خواهری دارد. این لاین دارای تیپ رشد زمستانه می باشد. میانگین وزن هزار دانه آن ‮‭40‬ گرم، میانگین ارتفاع بوته آن ‮‭98‬ سانتیمتر، میانگین تعداد روز تا گلدهی و رسیدن آن (از اول ژانویه) به ترتیب ‮‭129‬ و ‮‭174‬ روز و بدین ترتیب میانگین دوره پرشدن دانه آن ‮‭45‬ روز است. کیفیت نانوایی آن در حد شاهد شهریار و میانگین عملکرد آن ‮‭7550‬ کیلو گرم در هکتار می باشد. مهمترین ویژگی و برتری این لاین نسبت به ارقام رایج منطقه سرد کشور مقاوم بودن آن به بیماری زنگ زرد می باشد. ارقام شهریار، زرین، توس و الوند که بیشترین سطح زیر کشت گندم مناطق سرد کشور را تشکیل می دهند، در سالهای اخیر به این بیماری حساسیت نشان داده اند لذا معرفی این لاین مقاوم به زنگ زرد برای جایگزینی ارقام فوق در مناطق سرد کشور حایزاهمیت زیادی بوده و پیش بینی می شود در چند سال آینده حداقل در سطح ‮‭170‬ هزار هکتار کشت گردد.