گزارش نامگذاری و آزادسازی لاین جدید تریتیکاله 17-84-ET مناسب کاشت در اراضی کم بازده مناطق معتدل خراسان و مناطق مشابه ایران
صاحب اثر: سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
نوع محتوی: طرح پژوهشی
زبان: فارسی
استان موضوع گزارش: البرز
شهر موضوع گزارش: کرج
شناسه ملی سند علمی: R-1052874
تاریخ درج در سایت: 27 بهمن 1397
دسته بندی علمی: علوم کشاورزی
مشاهده: 517
تعداد صفحات: 52
سال انتشار: 1395
نسخه کامل طرح پژوهشی منتشر نشده است و در دسترس نیست.
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
چکیده طرح پژوهشی:
لاین امید بخش 84-17-ET با شجره 5_GNU/ASAD//ARDI/3/MANATI_4/1/FAHAD در سال زراعی 1381-82 در قالب سی و چهارمین آزمایش خزانه بینصالمللی مقایسه عملکرد تریتیکاله 34th ITYN (International Triticale Yield Nursery) دریافتی از مرکز بینصالمللی تحقیقات ذرت و گندم (CIMMYT) در کنار دیگر لاینصهای بینصالمللی و شاهد (جوانیلو 92) در ایستگاهصهای تحقیقاتی کرج و مشهد مورد ارزیابی قرار گرفت و با میانگین عملکرد دانه 8021 کیلوگرم در هکتار و در مقایسه با شاهد (جوانیلو 92) با عملکرد دانه 7182 کیلوگرم در هکتار برای ارزیابی در آزمایش مقدماتی مقایسه عملکرد لاینصها و ارقام تریتیکاله در سال بعد انتخاب شد. این لاین در سال زراعی 1382-83 در آزمایش مقدماتی یکنواخت (PRTYT) در ایستگاهصهای تحقیقاتی مشهد و بیرجند بررسی شد و با میانگین عملکرد دانه 7724 کیلوگرم در هکتار در مقایسه با عملکرد دانه شاهد تریتیکاله (جوانیلو 92) و شاهد گندم مرودشت به ترتیب با میانگین 7481 و 5529 کیلوگرم در هکتار در حد عملکرد جوانیلو 92 ولی برتر از عملکرد گندم مرودشت بود و جهت ادامه بررسیصها انتخاب شد. در سال زراعی 383-84 در آزمایش پیشرفته یکنواخت مقایسه عملکرد دانه لاینصها و ارقام تریتیکاله (ARTYT) در ایستگاهصهای تحقیقاتی مشهد و بیرجند مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد عملکرد دانه لاین84-17-ET معادل 7442 کیلوگرم در هکتار در مقایسه با عملکرد دانه شاهد تریتیکاله (جوانیلو 92) و گندم مرودشت به ترتیب با میانگین عملکرد 6993 و 5634 کیلوگرم در هکتار با برتری 6/4 درصد و 32/1 درصد به ترتیب نسبت به جوانیلو 92 و گندم مرودشت برخوردار بود و با وجود این برتری برای بررسی نهایی در آزمایشات سازگاری مقایسه عملکرد گزینش گردید. در نهایت در طی دو سال زراعی 1384-85 و 1385-86 آخرین مرحله ارزیابی این لاین با لاینصهای امید بخش تریتیکاله در قالب آزمایش یکنواخت سازگاری مقایسه عملکرد دانه لاینصها و ارقام تریتیکاله با کد 84-ERTYT در دو ایستگاه تحقیقاتی مشهد و بیرجند انجام شد. لاین 84-17-ET با میانگین عملکرد 7269 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد دانه را در طی دو سال اجرای آزمایش و در هر دو مکان به خود اختصاص داد. میانگین عملکرد دانه شاهدها به ترتیب برای شاهد تریتیکاله (رقم جوانیلو 92) برابر 6354 و شاهد گندم (رقم مرودشت) 5522 کیلوگرم در هکتار بود که به ترتیب 14/4% و 31/6% نسبت به شاهد جوانیلو 92 و گندم مرودشت برتری نشان داد. در طی این بررسیصها مقاومت این لاین نسبت به بیماریصهای مهم و شایع گندم از جمله زنگ زرد، در ایستگاهصهای کرج و مشهد مورد مطالعه قرار گرفت و مقاومت آن نسبت به این بیماری تایید شد. این در حالی است تحت شرایط آبیاری میست و در کنار شاهد جوانیلو 92 و ارقام حساس به بیماری زنگ زرد از جمله بولانی و موراکو ارزیابی واکنش این لاین نسبت به بیماریصها بررسی و ثبت شد در مورد لاین جوانیلو 92 علایم آلودگی به زنگ زرد در حد نیمه مقاوم تا نیمه حساس به ثبت رسید. از نظر خصوصیات کیفی دانه نتایج حاصله نشان داد، میانگین درصد پروتیین دانه لاین 84-17-ET حدود 11/5% دارای گلوتن سیال و سختی دانه آن 52 بود. البته با توجه به خصوصیات کیفیت دانه تریتیکاله و عدم امکان موفق تهیه نان از آرد خالص این محصول، در ردیف گیاهان علوفهصای قرار گرفته است. در مجموع برتری عملکرد دانه حدود 11 درصدی، زودرسی نسبت به شاهد جوانیلو 92 حدود 4-6 روز و وزن هزار دانه حدود 2 گرم بیشتر از شاهد و مقاومت در مقابل بیماریصها از جمله زنگ زرد و خوابیدگی از خصوصیات بارز این لاین امید بخش می-باشد. حساسیت نسبی به خوابیدگی و چروکیدگی دانه که از نقاط ضعف لاین تریتیکاله (جوانیلو 92) می-باشد، در لاین جدید وجود ندارد. لاین امید بخش 84-17-ET در مقایسه با تریتیکاله رقم سناباد علاوه بر برتری عملکرد (برتری عملکرد حدود 450 کیلوگرم در هکتار در آخرین حلقه مطالعات به نژادی یعنی آزمایشات تحقیقی-ترویجی مناطق مختلف، زرودرسی نسبی در حدود 4-5 روز و وزن هزار دانه بیشتر از سناباد در حدود 2 تا 3 گرم)، از نظر سازگاری با اراضی کم بازده (شرایط مزارع استان خراسان جنوبی) مناسبصتر ارزیابی شد. کل ارزش حال منافع ناحالص آتی معرفی لاین جدید تریتیکاله 84-17-ET در طول عمر پیک جایگزینی رقم 199/685 میلیارد ریال محاسبه شد. در این بررسی، کاهش هزینه هر کیلو رقم جدید تولیدی ناشی از مساعدت برنامه اصلاحی انجام شده در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی به میزان 386 ریال (14/4%) محاسبه میصگردد. با در نظر گرفتن مجموعه این صفات و خصوصیات، لاین 84-17-ET برای کاشت در اراضی کم بازده و حاشیهصای مناطق معتدل خراسان و مناطق مشابه آن در ایران پیشنهاد می شود.
نویسندگان