گزارش معرفی لاین گندم نان ‭(3-83-N)‬

لاین گندم ‭MILAN/SHA‬7 ‭CM‬‮‭0-97550‬‭M-‬2‭Y-‬‮‭030‬‭H-‬3‭Y-‬3‭Y-‬0‭Y-‬1‭M-‬‮‭010‬‭Y ‬در سال ‮‭1378‬ از طریق خزانه های بین المللی ‭HRWSN ‬از مرکز تحقیقات بین المللی ذرت وگندم ‭(CIMMYT ) ‬وارد کشور شد. در سال زراعی ‮‭1378-79‬ در مزرعه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی گرگان کشت شد . در سال زراعی ‮‭1379-80‬ لاین مزبور با شماره ‮‭162‬ در آزمایشات مقایسه عملکرد مقدماتی هم اقلیم شمال ‭N) (PRWYT ‬در چهار مکان تحقیقاتی اقلیم شمال کشور(گرگان،گنبد، ساری و مغان ) مورد بررسی قرار گرفت و با میانگین عملکرد ‮‭5/894‬ تن در هکتار و تحمل به بیماری های قارچی خصوصا فوزاریوم سنبله ‭(Scab ) ‬جزو لاین های برترانتخاب شد. در سال زراعی ‮‭1380-81‬ این لاین وارد آزمایش مقایسه عملکرد لاینهای پیشرفته ‭N) (ARWYT ‬گردید .در این آزمایش لاین مورد نظر با میانگین عملکرد ‮‭6/152‬ تن در هکتار و میانگین رتبه (‮‭5/6‬ ‭ ) Rank ‬برابر و انحراف معیار رتبه (‮‭196/5‬ ‭( SDR ‬و با درصد نسبت شاخص عملکرد ‮‭109‬ ‭((YIR % ‬نسبت به گندم شاهد (رقم تجن) با میانگین عملکرد ‮‭5/467‬ تن در هکتار و میانگین رتبه ‮‭12/375‬و نسبت شاخص عملکرد ‮‭97‬ % نشان داد با توجه به برتری عملکرد نسبت به شاهد و مقاومت قابل قبول ا ن نسبت به بیماریهای مهم ،این لاین با کد ‮‭83-3‬‭-N ‬همراه با دیگر لاین های امید بخش در آزمایشات یکنواخت سراسری هم اقلیم گرم ومرطوب خزر در سالهای زراعی ‮‭13 82 -85‬موردبررسی قرار گرفت . تجزیه واریانس ساده عملکرد دانه ژنوتیپ ها نشان داد که در چهار ایستگاه و طی دو سال زراعی بیشترین عملکرد این لاین مربوط به ایستگاه ساری در سال ‮‭1384‬ با ‮‭8/200‬ تن در هکتار و ‮‭19‬% برتری نسبت به شاهد تجن ( ‮‭6/917‬ تن در هکتار ) بود . البته این لاین در ایستگاههای گرگان و گنبد نیز در هر دو سال عملکرد بالاتری از گندم تجن داشت. نتایج تجزیه واریانس مرکب دو ساله نشان داد که بین سالها ، مکانها اختلاف معنی دار وجود ندارد ولی اثر متقابل سال در مکان اختلاف معنی دار در سطح احتمال 1% وجود داشت .میانگین عملکرد دانه این لاین در مغان ، ساری ، گرگان و گنبد به ترتیب ‮‭5/918‬ ، ‮‭5/653‬ ، ‮‭4/551‬ و ‮‭3/939‬ تن در هکتار بوده است. بین لاین های آزمایش اختلاف معنی دار وجود نداشت ولی مقایسه میانگین عملکرد دانه ژنوتیپ ها نشان داد که لاین ‮‭83-3‬‭-N ‬بالاترین میانگین را بخود اختصاص داده است (‮‭5/462‬ تن در هکتار). اثر متقابل ژنوتیپ ا مکان و ژنوتیپاسال ا مکان در سطح احتمال ا% معنی دار بود. به علت معنی دار بودن اثر متقابل ژنوتیپ با محیط ، تجزیه پایداری ژنوتیپ ها صورت گرفت ارزیابی این لاین نسبت به بیماری های مختلف در شرایط گلخانه و مزرعه باآلودگی مصنوعی نشان داد که این لاین نسبت به بیماری زنگ زرد ، زنگ قهوه ای ، سفیدک پودری و سپتوریا نیمه مقاوماست. در ارزیابی نسبت به بیماری بلایت فوزاریومی سنبله ، این لاین با شاخص بیماری پایین ( %‮‭30‬) تحمل قابل قبول به این بیماری در مقایسه با ارقام شاهد (تجن‮‭30‬ %،شیرودی ‮‭65‬% ،اترک ‮‭45‬ %،فلات‮‭85‬%داشت . کیفیت نانوایی این لاین مطلوب و از جنبه ترکیب آللی زیر واحدهای گلوتنین با وزن مولکولی بالا ‭(HMW) ‬این ژنوتیپ واجد آلل های نول ، 9+7 و ‮‭10‬+5 می باشد.( ‮‭12‬) تحمل و مقاومت قابل قبول این لاین در طول چند سال آزمایش به بیماری بلایت فوزاریومی سنبله، زنگ زرد وسفیدک پودری، پتانسیل عملکرد بالا و پایدار به همراه کیفیت نانوایی خوب موجب شد لاین مذکورمناسب برای کشت در مناطق جلگه ای ساحل خزر دراستانهای گلستان و مازندران و دشت مغان در استان اردبیل تشخیص داده شود. مطالعات تحقیقی - تطبیقی این لاین در سال های زراعی ‮‭83-84‬ ، ‮‭84-85‬ و ‮‭85-86‬ به ترتیب دراستان های گلستان ، مازندران و اردبیل ( دشت مغان ) انجام شد و نتایج این طرحها نشاندهنده برتری آن در اغلب موارددر مقایسه با شاهد می باشد