بررسی تنوعات سوماکلونی برای مقاومت در برابر قارچ ‭Verticillium dahliae ‬در گیاه پنبه

پنبه با نام علمی ‭Gossypium hirsutum L. ‬یک محصول استراتژیک مهم است که انواعی از تنش های زیستی و غیر زیستی می توانند جز عوامل محدود کننده کشت آن محسوب شوند. در این میان پژمردگی ورتیسیلیومی پنبه ناشی از قارچ ‭Verticillium dahliae ‬بسیار مهم می باشد. استفاده از ارقام مقاوم یکی از راه های مبارزه با این بیماری و در واقع استفاده از ارقام متحمل و مقاوم یکی از راه های مدیریت بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی و اقتصادی ترین راه آن می باشد. از طرفی نیز وقوع تغییرات سوماکلونی که در ضمن کشت سلول، بافت و اندام های گیاهی روی می دهد از ابزارهای مهم ایجاد صفات جدید در گیاهان مثل مقاومت در برابر بیماری های گیاهی می باشد. به همین منظور در این پروژه سعی شده است با انتخاب و معرفی بهترین شرایط برای ایجاد گیاهچه های نوپدید پنبه اعم از نوع ریزنمونه، نوع و ترکیب محیط های کشت متفاوت به همراه مواد تنظیم کننده رشد گیاهی، همچنین انواع متدهای کشت بافت مثل اندام زایی و رویان زایی بدنی روش های جدید اصلاح گیاهان که در کنار روش های متداول باغبانی سنتی استفاده می شوند در مورد پنبه بررسی شوند. بررسی ها نشان داد که بافت های پنبه و ریزنمونه های تهیه شده از آنها در محیط های کشت (بافت) برای رویان زایی بدنی غیر مستقیم با عبور از مرحله کالوسی قابلیت بیشتری در مقایسه با اندام زایی دارند. محیط کشت پایه ‭MSB ‬برای هر دو روش فوق مناسب بوده رویان زایی بدنی با افزودن ‮‭0/1‬ میلی گرم در لیتر از هورمون های ‭KIN ‬و ،‮‭42‬‭-D ‬و اندام زایی (ساقه) با افزودن 2 میلی گرم در لیتر ‭BA ‬و 1 میلی گرم در لیتر ‭KIN ‬به این محیط کشت پایه با بیشترین درصد میسر می باشد. استفاده از محیط های کشت پایه متفاوت با نوع و ترکیبات متفاوتی از هورمون های گیاهی منجر به اشکال متفاوتی از ایجاد ساقه های نوپدید می شود. در بهترین حالت ممکن با استفاده از محیط کشت ‭MS ‬بدون هورمون و ‭MSB ‬با ‮‭0/1‬ میلی گرم در لیتر ‭KIN ‬گیاهچه های کامل کشت بافتی پنبه حاصل می شوند. برای بررسی مقاومت و یا حساسیت گیاهچه های حاصل از کشت بافت و مقایسه با گیاهچه های حاصل از کشت دانه از روش غوطه ور سازی دمبرگ گیاهان اخیر در محلول توکسین تهیه شده از قارچ مزبور استفاده شد که نتیجه بررسی ها حاکی از مقاومت برگ گیاهان حاصل از کشت بافت در مقایسه با گیاهان حاصل از کشت دانه بود که پس از انجام غوطه ور سازی بعد از طی مدت زمان ‮‭72‬ ساعت پژمرده شده و از بین رفتند.