بررسی دامنه میزبانی گونه ‭Blumeria graminis ‬عامل بیماری سفیدک سطحی گندم

بیماری سفیدک سطحی گندم با عامل ‭f. sp. tritici Blumeria graminis ‬یکی از بیماری های مهم گندم بوده و انتشار جهانی دارد. کاهش عملکرد گندم در اثر ابتلا به این بیماری بین ‮‭10-62‬ درصد گزارش شده است. به صمنظور بررسی دامنه میزبانی عامل بیماری در طول سال های اجرای پروژه مزارع گندم و حواشی آنها در استان های مازندران، اردبیل و تهران بازدید و نمونه های گیاهی از خانواده گندمیان واجد علایم و نشانه های بیماری سفیدک پودری جمع آوری گردید. بیماری زایی ‮‭176‬ نمونه جمع آوری شده از ‮‭18‬ گونه متعلق به ده جنس از گیاهان خانواده گندمیان شامل‭: Aegilops tauschii Coss.‬، ‭Aegilops triuncialis L.‬، ‭Agropyron repens (L.) P. Beauv.‬، ‭Alopecurus pratensis L.‬، ‭Avena fatua L.‬، ‭Avena sativa L.‬، ‭Bromus tectorum L.‬، ‭Cynodon dactylon (L.) Pers.‬، ‭Hordeum bulbosum - L.‬، ‭Hordeum geniculatum All.‬، ‭Hordeum murinum L.‬، ‭Hordeum vulgare L.‬، ‭Lolium multiflorum Lam.‬، ‭Lolium temulentum L.‬، ‭Phalaris arundinacea L.‬، ‭Phalaris canariensis L.‬، ‭Phalaris minor Retz.‬، ‭Secale cereale L. ‬روی گندم رقم بولانی در شرایط گلخانه و در مرحله گیاهچه ای بررسی گردید. تعداد ‮‭5-10‬ عدد بذر از گندم رقم بولانی در هر گلدان کشت و برای ‮‭5-7‬ روز در گلخانه با شرایط ‮‭20 2‬ درجه سانتیصگراد و نور دایم نگهداری شدند. گیاهچه ها با جدایه های تهیه شده از روی گونه های مختلف از خانواده گندمیان به روش مالشی تلقیح شدند. ارزیابی ‮‭5-7‬ روز بعد با اختصاص نمره های ‮‭0-4‬ انجام شد. هم چنین 6 جدایه از عامل بیماری سفیدک سطحی گندم که از مناطق مختلف اجرای پروژه تهیه شده بود روی گونه های مختلف از خانواده گندمیان شامل ‭Aegilops tauschii Coss.‬، ‭Aegilops triuncialis L.‬، ‭Agropyron repens (L.) P. Beauv.‬، ‭Alopecurus pratensis L.‬، ‭Avena fatua L.‬، ‭Avena sativa L.‬، ‭Bromus tectorum L.‬، ‭Cynodon dactylon (L.) Pers.‬، ‭Hordeum bulbosum - L.‬، ‭Hordeum geniculatum All.‬، ‭Hordeum murinum L.‬، ‭Hordeum vulgare L.‬، ‭Lolium multiflorum Lam.‬، ‭Lolium temulentum L.‬، ‭Phalaris arundinacea L.‬، ‭Phalaris canariensis L.‬، ‭Phalaris minor Retz. ‬و ‭Secale cereale L. ‬با روش مشابهی مایه زنی و ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که از مجموع جدایه های تلقیح شده روی گندم رقم بولانی تعداد ‮‭83‬ جدایه متعلق به 6 گونه و 4 جنس شامل ‭Aegilops tauschii Coss.‬، ‭Aegilops triuncialis L.‬، ‭Avena fatua L.‬، ‭Avena sativa L.‬، ‭Bromus tectorum L. ‬و ‭Phalaris minor Retz. ‬واکنش سازگاری با گندم رقم بولانی داشتند. در بررسی سازگاری جدایه های تهیه شده از گندم روی گیاهان خانواده گندمیان، تعداد 6 جدایه تهیه شده از میزبان گندم روی 6 گونه متعلق به 4 جنس واکنش سازگاری داشتند. بر اساس نتایج حاصل از اجرای این پروژه، گونه های ‭Aegilops tauschii Coss.‬،، ‭Aegilops triuncialis L. ‬، ‭Avena fatua L. ‬، ‭Avena sativa L. Bromus tectorum L. ‬و ‭Phalaris minor Retz. ‬به عنوان میزبان عامل بیماری سفیدک سطحی گندم ‭(Blumeria graminis f. sp. tritici) ‬شناخته شدند. کلمات کلیدی: گندم، بیماری زایی، دامنه میزبانی، سفیدک سطحی