تعیین ارزش زراعی ارقام خارجی چغندرقند در شرایط مزرعه آلوده به نماتد مولد سیست

به منظور تعیین ارزش زراعی ارقام خارجی مقاوم به نماتد مولد سیست در آزمایش یازده و دوازده رقمی طی سالهای ‮‭1392‬ و ‮‭1393‬ در استانهای خراسان رضوی(مشهد و تربت جام) و آذربایجان غربی(خوی) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. همچنین مقاومت به نماتد سیستی چغندرقند این ارقام در شرایط گلخانه در کرج نیز ارزیابیگردید. پس از برداشت خصوصیات کمی و کیفی هر یک از ارقام تعیین شد و داده های حاصل با استفاده از نرم افزار‭SAS‬مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت.نتایج تجزیه مرکب آزمایشات یازده رقمی در مشهد و تربت جام نشان داد کهبه ترتیب ارقام N‮‭09‬وN‮‭02‬بیشترین و در هر دو منطقهرقمN‮‭11‬ کمترین عملکرد ریشهو قند را دارا بودند.علاوه براین،مقایسه میانگینصفات در آزمایش دوازده رقمی مشهد نشان داد کهارقامN‮‭01‬و N‮‭08‬به ترتیب بیشترینو کمترین عملکرد ریشه و قند را داشتند.نتایج مقایسه میانگین تیمارها درآزمایشات آذربایجان غربی در دو سال متوالی با ارقام مشابه نشان داد که رقم N‮‭04‬در سال ‮‭92‬ و ارقامN‮‭02‬ و N‮‭09‬در سال ‮‭93‬ بیشترین عملکرد ریشه و قند را به خود اختصاص دادند.نتایج مقایسه میانگین تیمارهای آزمایش ‮‭12‬رقمیدر آذربایجان غربی حاکی از عدم اختلاف معنی دار بین ارقام بود و رقمN‮‭02‬و N‮‭14‬ به ترتیببیشترین و کمترین عملکرد ریشه و قند را داشتند.نتایج تجزیه واریانس میانگین سیست های تشکیل شده روی ریشه ارقام درآزمایش ‮‭12‬رقمی در شرایط گلخانه نشان داد که سه رقمN‮‭01‬، N‮‭09‬ و N‮‭12‬ از نظر آماری اختلاف معنی دار نداشته و در گروه مقاوم قرار گرفتند. دورقمN‮‭04‬ و رقم شاهد حساس با بیشترین سیست تشکیل شده روی ریشه حساس به نماتد بودند. نتایج بررسی آزمایش یازده رقمی نیز نشان داد متوسط سیست های تشکیل شده روی ریشه بوته های چهار رقم N‮‭01‬، N‮‭06‬، N‮‭09‬ و N‮‭10‬ از نظر آماری اختلاف معنی دار نداشتهو در گروه مقاوم قرارگرفتند. در حالیکه دو رقمN‮‭07‬ و N‮‭11‬با بیشترین سیست تشکیل شده روی ریشه از نظر آماری اختلاف معنی دار نداشته و درگروه ارقام حساسجای گرفتند. با توجه به نتایج مزرعه و ارزیابی مقاومت در گلخانه،در آزمایش ‮‭11‬ رقمی،ارقام N‮‭09‬و N‮‭02‬و در آزمایش ‮‭12‬ رقمی، رقمN‮‭01‬و N‮‭09‬را می توان به عنوان ارقام مقاوم به نماتد با عملکرد مناسب جهت کشت در مناطق آلوده پیشنهاد داد. واژه های کلیدی:نماتد مولد سیست چغندر قند،‭Heterodera schachtii‬، مقاومت ارقام