ارزیابی تغییرپذیری مکانی عملکرد دان گندم در مقابل شوری خاک

یکی از راه های افزایش تولید، مدیریت بهینه و رفع محدودیت ها در نقاط با عملکرد پایین تر در سطح مزرعه است. بدین منظور تغییرپذیری مکانی شوری و پتاسیم خاک و پارامترهای رشدی و عملکردی گندم با موقعیت مکانی، همراه با ویژگی های خاکی و روابط کم ی بین آنها ارزیابی گردید. در این پژوهش از داده های عملکرد دان برداشت شده با کمباین کلاس لکسیون ‮‭510‬ از قطعات ‮‭25‬ متر مربعی همراه با موقعیت جغرافیایی آنها استفاده شد. علاوه بر آن به طور تصادفی و با پراکنش مناسب در ‮‭36‬ نقطه از مزرعه عملکرد گندم ارزیابی و نمونه های کاه و دان گندم و نمونه های خاک برای تجزیه های مختلف تهیه گردید. از نرم افزارهای ‭AGRO-MAP‬، ‭Excel‬، ‭Surfer‬، ‭SPSS‬، ‭GS+ ‬و ‭Arc GIS ‬برای محاسبات استفاده شد. میان یابی پارامترها در نقاط فاقد داده با روش های کریجینگ، وزن دادن عکس فاصله و کوکریجینگ، و با برازش مدل های خطی، نمایی، گوسی و کروی بر نیم تغییرنمای تجربی انجام شد. با بهترین مدل واریوگرامی و بهترین روش میان یابی نقش پارامترهای مختلف ترسیم گردید. نتایج نشان داد که: داده های عملکرد دانه ثبت شده با کمباین کلاس، در حاشیه مزارع اشتباه بود و خطا داشت. برای تهی نقش عملکرد دانه با نرم افزار کمباین از مدل واریوگرامی و میان اب پیش-فرض استفاده شده بود که در بیشتر موارد با داده های واقعی انطباق نداشت. عملکرد دانه گندم برداشت شده با کمباین از ‮‭2000‬ تا ‮‭10080‬ کیلوگرم در هکتار متغی ر بود. بهترین روش میانصیابی برای عملکرد دانه با مدل واریوگرامی نمایی، وزن دادن عکس فاصله تعیین شد. بین پارامترهای مختلف همبستگی منطقی خطی وجود داشت. برای نمونه بین عملکرد دان گندم و وزن هزار دانه همبستگی مثبت وجود داشت ولی همبستگی بین وزن هزار دان گندم و قابلیت هدایت الکتریکی خاک ‭(EC) ‬منفی بود. عملکرد دانه گندم اندازه گیری شده در مزرعه با میانگین ،‮‭4920‬ از ‮‭2550‬ تا ‮‭6150‬ کیلوگرم در هکتار متغی ر بود. بهترین مدل واریوگرامی عملکرد دانه و وزن هزار دانه مدل کروی بود. بهترین مدل تغییرنمای دوجانبه برای عملکرد دانه با فاکتور کمکی وزن هزار دانه کروی و وزن هزار دانه با فاکتور کمکی شوری خاک مدل گوسی بود و بهترین روش میان یاب کوکریجینگ بود. بهترین مدل برای ‭EC‬، ‭T.N.V.‬، ‭P ‬و ‭K ‬مدل کروی و برای ‭pH ‬مدل نمایی بود. نیم تغییرنمای منفرد پارامترهای ‭EC‬، ‭T.N.V. ‬و ‭P ‬از ساختار مکانی قوی و پارامترهای ‭pH‬، و ‭K ‬از ساختار مکانی متوسط برخوردار بود. بهترین روش میان یابی برای ‭T.N.V. ‬روش وزن دادن عکس فاصله، و برای ‭pH‬، ‭EC‬، و ‭P ‬خاک روش کریجینگ و برای ‭K ‬خاک با فاکتورهای کمکی درصد اشباع خاک، کربن آلی و منگنز خاک روش کوکریجینگ بود. غلظت نیتروژن، فسفر، آهن و منگنز دانه گندم از ساختار مکانی قوی و غلظت پتاسیم، روی و مس دانه از ساختار مکانی متوسط برخوردار بود. نیم تغییرنمای منفرد برای غلظت نیتروژن، پتاسیم، آهن و منگنز کاه گندم از ساختار مکانی قوی و برای فسفر، روی و مس از ساختار مکانی متوسط برخوردار بود. آنالیز پارامترهای مختلف با آمار کلاسیک و زمین آمار نتایج ارزشمندی ارایه نمود و ارزیابی پارامترهای بیشتر، در طولانی مدت نیز پیشنهاد می شود. واژه های کلیدی: پتاسیم، تغییرپذیری مکانی، زمینص آمار، عملکرد گندم، کشاورزی دقیق.