بررسی و انتخاب در نسلھای در حال تفرق گندم دوروم زمستانه و بینابین جهت نیل به ژنوتیپھای مطلوب برای شرایط دیم سرد و معتدل

ایجاد تنوع مصنوعی بین ژنوتیپ های گندم دوروم توسط کراسینگ، و سپس بررسی و گزینش در نسل های در حال تفکیک جهت نیل به لاینهای خالص و در نهایت تولید ارقام دوروم پرمحصول با خصوصیات مناسب برای مناطق دیم سردسیر، از اهداف مهم برنامه های بهنژادی گندم دوروم می باشد. در این تحقیق توده های در حال تفکیک گندم دوروم در مناطق سرد مراغه و قاملو و در منطقه معتدل سرارود مورد بررسی قرار گرفتند. مواد گیاهی مورد بررسی در منطقه مراغه شامل 104 توده F2، 63 توده F3، 91 توده F4 و 57 توده F5 گندم دوروم می باشند. همچنین در ایستگاه معتدل سرارود، تعداد 63 توده F3، 39 توده F4 دوروم، 9 توده F5، 15 توده F6 (مشتمل بر 75 لاین) مورد ارزیابی و گزینش قرار گرفتند. در ایستگاه سردسیر قاملو (کردستان)، تعداد 63 توده F3، 49 توده F4 و 24 توده F5 مورد مطالعه قرار گرفتند. منشا لاین ها از تلاقی های انجام شده درموسسه درطی سالیان قبل بود. روش گزینش نسل هاروش بالک تغییرشکل یافته بودو درنسل F6 سرارودبذور هرردیف انتخابی بصورت بالک برداشت گردید. در نهایت با توجه به خصوصیات زراعی مطلوب از قبیل تحمل به سرما، زودرسی، کرکدار بودن، عدم ریزش و ورس،پابلندی، مقاومت به بیماری ها(زنگ زرد،سیاهک پنهان معمولی و پاکوتاه)،260 توده از بین 285 توده تحت بررسی در مراغه (یعنی 91 درصد مواد ژنتیکی)، انتخاب 64 توده از بین 126 توده تحت بررسی درسرارود (یعنی 51 درصد موادژنتیکی) ونیز انتخاب86 توده (یعنی 81 درصدتوده ها) درمنطقه قاملو انتخاب گردیدند.ازنسل F6 سرارودتعداد 30 لاین برای بررسی های آتی در قالب آزمایش مقایسه عملکردمقدماتی انتخاب شدند.باتوجه به اینکه منشا تمامی این توده ها از تلاقی هایی بودکه درموسسه تحقیقات دیم کشورانجام گرفته بود، اهمیت اجرا وادامه چنین طرح های تحقیقاتی را نشان می دهدتا بتوان درنهایت ارقام مناسب دوروم سازگار به شرایط دیم سردسیر کشور را معرفی کرد.واژه های کلیدی: گندم دوروم، نسل های در حال تفکیک،گزینش، شرایط دیم