ارزیابی سازگاری و مقایسه نهایی عملکرد و صفات مهم زراعی لاینهای جدید کنجد برای نیمه شمالی کشور

این بررسی در مناطق کرج، مشهد ، مغان و بیرجند با استفاده از 16 لاین برتر انتخابی و دو شاهد ملی ومحلی مجموعا تعداد 18 ژنوتیپ به مدت دو سال اجرا گردید. در طول دوره رشد از صفات مورفولوژیکی مهم و موثر در عملکرد یادداشت برداری شد. برای کلیه مناطق برای صفت عملکرد تجزیه آماری ساده و مرکب انجام شد. کرج : نتایج دو ساله آزمایش بیانگر معنی دار بودن اثرات متقابل رقم وسال در کرج بود وبر این مبنا درکرج مقایسه میانگین انجام شده سالیانه از اعتبار و دقت بیشتری برخورداراست. در سال اول و دوم تفاوتها در سطح آماری یک درصد معنی داربود. در سال اول اجرای آزمایش لاینهای شماره2، 8 و10 به با عملکرد های 2388 ،1898 و1677 کیلوگرم در هکتار دارای بالاترین عملکرد و شاهدهای محلی وملی بررسی 980و1314 کیلوگرم در هکتارتولید محصول نمودند. در سال دوم اجرای آزمایش بیشترین عملکردها با تولید 2154، 1739 و 1640 کیلوگرم در هکتار به ترتیب مربوط به تیمارهای شماره 2 ، 10 و 13 بود.شاهدمحلی وملی این بررسی از عملکرد 1504 و1033 کیلوگرم در هکتار برخوردار بودند.نتایج دو ساله در کرج بیانگر برتری تیمارهای شماره2 ،8 و10 با تولید 2271 ،1713 و 1708 کیلوگرم دانه در هکتار بود و عملکرد شاهدمحلی وملی بررسی به ترتیب 1242 و1174 کیلوگرم در هکتار بوده است. مشهد : نتایج سال اول و دوم نشان داد که تفاوتها در سطح آماری یک درصد معنی دار است.در سال اول لاینهای شماره 10، 2 و7 به ترتیب با عملکرد های 1560 ،1400 و1383 کیلوگرم در هکتار بالاترین عملکرد را داشتند. عملکرد شاهدمحلی وملی بررسی 1157و1163 کیلوگرم در هکتار بود. در سال دوم بیشترین عملکردها با تولید 1596، 1478 و 1433 کیلوگرم در هکتار مربوط به لاینهای 2 ، 10 و 11 بود وشاهدمحلی وملی بررسی از عملکرد 1019 و1094 کیلوگرم در هکتار برخوردار بودند.نتایج دو ساله در مشهد بیانگر برتری لاینهای 10 ،2 و7 به ترتیب با تولید 1519 ،1498 و 1395 کیلوگرم دانه در هکتار و عملکرد شاهدمحلی وملی بررسی 1091و1125 کیلوگرم در هکتار بود. مغان : نتایج یکساله حاکی از وجود تفاوتهای معنی دار بود و لاین های برتر شماره های 11، 10 و 2به ترتیب با عملکرد های 1970 ،1650 و1539 کیلوگرم در هکتار بود.عملکرد شاهدمحلی وملی بررسی به ترتیب1151و1071 کیلوگرم در هکتار بود. بیرجند: در سال اول و دوم اجرای آزمایش تفاوتها از لحاظ آماری اختلافات معنی دار داشتند.لاینهای شماره 18، 17 و1 با عملکرد های به ترتیب 2167 ،1900 و1267 کیلوگرم در هکتار دارای بالاترین حد صفت یادشده و بنا برمشاهده عملکرد شاهدمحلی وملی بررسی در رتبه اول بود.در سال دوم اجرای آزمایش بیشترین عملکردها با تولید 1917، 1033 و 1020 کیلوگرم در هکتار مربوط به لاینهای 18 ، 11 و 16 بود.شاهدمحلی وملی بررسی از عملکرد 1917 و967 کیلوگرم در هکتار برخوردار بودند.نتایج دو ساله در بیرجند بیانگر برتری لاینهای شماره 18 ،17 و11 با تولید به ترتیب2042 ،1433 و 1150 کیلوگرم دانه در هکتار و بالاترین میزان عملکرد در شاهدهای محلی وملی بررسی بود. نظر به متفاوت بودن نتایج سه منطقه اجرای آزمایش با نتایج بیرجند جمع بندی برروی سه منطقه مذکور انجام شد و بر اساس صفت عملکرد و سایر ویژگیهای مورد نظر ، از قبیل طول دوره رشد به ترتیب لاینهای شماره 10 و 2 در سالیان آتی در تداوم فرایند اصلاحی برای معرفی رقم در پروژه های بعدی قرار خواهند گرفت.تعداد دیگری از لاینهای مورد بررسی نیز از عملکرد مطلوب برخوردار بودند که به منظور بهره گیری حداکثر از نتایج فرآیند اصلاحی موجود در آزمایشات دیگر استفاده خواهند شد . واژه های کلیدی : کنجد ، عملکرد ، تجزیه مرکب