بررسی و تحلیل داده های موجودات زیستی دریای خزر (ماهیان، ماکروبنتوز ها، موجودات پلانکتونی و شانه دار) با تاکید بر تاثیر آن بر پرورش ماهی در قفسvv

این گزارش بخشی از پروژه های سالهای 1387 لغایت 1389 می باشد که بر روی تراکم، زی توده و پراکنش گروههای زیستی شامل فیتو پلانکتون، زیوپلانکتون، شانه دار ، ماکروبنتوزها و ماهیان در سواحل جنوبی دریای به اجرا درآمده است. نمونه برداری بصورت فصلی و از اعماق 5 ،10 ،20 ، 50 و 100 متر از آستارا تا گمیشان در 8 نیم خط عرضی عمود بر ساحل و برای ماهیان از سه روش صید بوسیله ماهیگیرتن پره (ماهیان استخوانی، دام گوشگیر (ماهیان خاویاری) و تورقیفی نوردار (کیلکا ماهیان) صورت پذیرفت. هدف از این گزارش، تحلیلی از نتایج بدست آمده قبل از استقرار قفسهای پرورش ماهیان در سواحل جنوبی دریای خزر می باشد. نتایج حاصل از بررسی فیتوپلانکتون نشان داد که تاکنون 8 شاخه شامل Bacillariophyta ،Pyrrophyta, ، Cyanophyta، Chlorophyta ،Euglenophyt, Xantophyta, Chrysophyta , و Haptophyta شناسایی شدند.تعداد گونه ها از سال 1387 لغایت 1389 دارای روند کاهشی و از 191 گونه به 181 گونه با ضریب تغییرات 23/5 درصد بود. شاخه باسیلاریوفیتا که غالب جمعیت فیتوپلانکتونی را از نظر تعداد گونه در دریای خزر تشکیل میدهد با روند کاهشی مواجه بطوری که از 97 گونه شناسایی شده در سال 1387 به 81 گونه در سال 1389 و با ضریب تغییرات حدود 5/16 درصد داشته است. سایرشاخه ها دارای نوساناتی در تعداد گونه ها داشتند جاییکه شاخه کلروفیتا از 28 گونه در سال 1387 به 31 گونه با ضریب تغییرات حدود 7/9 درصد افزایش، شاخه پیروفیتا از 33 گونه به 25 گونه با ضریب تغییرات 2/24 درصد کاهش، شاخه سیانوفیتا از 25 گونه به 33 گونه با ضریب تغییرات 2/24 درصد افزایش، شاخه اوگلنافیتا از 15 گونه به 9 گونه به ضریب تغییرات 40 درصد کاهش، شاخه کریزوفیتا از 2 گونه به 1 گونه با ضریب تغییرا ت50 درصد کاهش را نشان می دهند. تراکم و زی توده فیتوپلانکتون در لایه بالا و لایه زیرین 50 متری دارای تفاوت معنی داری بوده و با دور شدن از ساحل و افزایش عمق میانگین تراکم و زی توده کاهش می یابد. نتایج نشان داد که میزان تراکم فیتوپلانکتون به ترتیب در نیم خط های آستارا، بابلسر، انزلی، امیرآباد، ترکمن، سفیدرود، نوشهر، تنکابن دارای بیشترین مقدار و از لحاظ زی توده به ترتیب نیم خط های آستارا، انزلی، سفیدرود، بابلسر، نوشهر، تنکابن، امیرآباد و ترکمن دارای مقادیر بالاتری بودند جایی که نشان دهنده وضعیت نامناسب گروههای فیتوپلانکتونی در مناطق نوشهر و تنکاین از نظر تراکم (رتبه های 7 و 8 ) و زی توده (رتبه های 5 و 6) می باشد. همچنین با حضور شانه دار مهاجم از دهه 1380 سبب تغییراتی در فون و فلور اکوسیستم دریای خزر وارد شد که نمونه بارز آن حضور برخی گونه های غیربومی، مضر و سمی شاملCerataulina pelagica، Pseudonitzchia seriata، Nodulariaspomigena ، Pseudulunula sp. و Chrysochromulina sp.نام برد که چنانچه شرایط محیطی برای آنها مهیا شود تشکیل شکوفایی جلبکی (Algae bloom) خواهند داد جاییکه می توان آنها را جزو گونه های تهدید کننده (Threatened species) اکوسیستم خزری بیان نمود که ممکن است بر روی سایر گروههای فیتوپلانکتونی که نقش تولید کنندگان اولیه (Primary producers) را دارند تاثیر گذار باشند.همچنین تاثیر دیگر شانه دار بر روی جوامع زیوپلانکتونی می باشد. نتایج نشان داد که گونه Acartia tonsa ار گروه کوپه پودا غالب جمعیت زیوپلانکتونی با بیش از 90 درصد فراوانی در سواحل جنوبی دریای خزر شده است جایی که این گونه در لیست گونه های غیربومی(Alien species) می باشد. بنابراین حضور چنین گونه هایی که غالبیت یک گروه از جوامع زیستی را در یک اکوسیستم بخود اختصاص می دهند می تواند در طولانی مدت برای سایر گونه ها مضر و مخرب باشد بطوری که بعد از حضور شانه دار M. leidyi برخی از گونه های زیوپلانکتونی کاملا منقرض (جنس Eurytemora) و یا برخی جمعیت آن ها به شدت کاهش پیدا کرده است در حالی که گونه های شاخص آن Eurytemora minor ،E. grimmi بعنوان غذای اصلی کیلکای آنچوی معرفی شده است. بنابراین افزایش و یا کاهش تراکم و زی توده زیوپلانکتون ها در اعماق، فصل های و نیم خط های مختلف در سواحل جنوبی دریای خزر می تواند به دلیل حضور و یا عدم حضور شانه دار در آن منطقه بستگی داشته باشد. نتایج نشان می دهد که تراکم و زی توده زیوپلانکتون ها از عمق 5 متر به بالا دارای روند کاهشی می باشد که بیشترین میزان تراکم و زی توده در تمام فصول در عمقهای بین 5 تا 20 متر بوده است. همچنین بررسی ها نشان می دهد میزان تراکم زیوپلانکتون در فصل بهار که فصل رشد و شکوفایی و تولیدمثلی موجودات می باشد دارای تغییراتی است بطوری که در فصل بهار بیشترین میزان آن از 28005 عدد (1387) به 7514 عدد مترمکعب (1389)با ضریب تغییرات 2/73 درصد کاهش، در فصل پاییز از 8427 عدد (1387) به 2283 عدد در مترمکعب (1389) با ضریب تغییرات 9/72 درصد کاهش و در فصل زمستان از 19030 عدد (1387) به 8129 عدد در مترمکعب (1389) با ضریب تغییرات 3/57 عدد در متر مکعب کاهش را نشان می دهد. بنابراین با توجه به ضریب تغییرات کاهشی با میانگین حدود 8/67 درصدی از میزان تراکم زیوپلانکتون ها از سال 1387 لغایت 1389، هر گونه دستکاری غیر مسیولانه بر روی اکوسیستم دریای خزر سبب خسارت جبران ناپذیر بر روی این گروه از موجودات که بعنوان مصرف کنندگان اولیه محسوب می شوند خواهد شد. بررسی نتایج شانه دار در طی سالهای 1387 و 1389 نشان می دهد که میانگین سالانه تراکم و زی توده دارای روند کاهشی بوده بطوری که از 63 عدد در مترمکعب (1387) به 11 عدد در متر مکعب (1389) و مقدار زی توده نیز از 7/75 گرم در متر مکعب (1387) به 6/0 گرم در متر مکعب (1389) کاهش داشته است جاییکه ضریب تغییرات کاهش تراکمو زی توده به ترتیب 5/82 درصد و 2/99 درصد می باشد. بررسی نوسانات تراکم و زیتوده شانه دار در فصول مختلف نشان داد که لایه های آبی بالاتر از 20 متر در کلیه زمان ها دارای بیشترین میزان بودند. در فصل بهار و زمستان به ترتیب حدود 98