تعیین اثر سیستم های مختلف خاک ورزی بر ژنوتیپ های گندم در تناوب با ذرت

دستیابی به ارقام گندم با عملکرد بالا که سازگار با سیستم های کشاورزی حفاظتی باشند، ضروری می-باشد و به نژادگران با به کار گیری لاین های پیشرفته مناسب در شرایط خاک ورزی حفاظتی در راستای این مهم گام بر می دارند. در این پروژه نیز جهت تعیین مناسب ترین ژنوتیپ گندم در شرایط خاک ورزی حفاظتی، اثر روش های خاک ورزی و ژنوتیپ های مختلف گندم بر عملکرد و اجزای عملکرد محصول در تناوب گندم-ذرت بررسی گردید. این پروژه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و به صورت آزمایش اسپلیت پلات در سه تکرار با فاکتور اصلی نوع خاک ورزی (خاک ورزی مرسوم، کم خاک-ورزی و بی خاک ورزی)، فاکتور فرعی ژنوتیپ گندم (چمران، سیروان، M-89-10 و پیکافلور یک) اجرا شد. گندم و ذرت در کرتهایی به ابعاد 25×6 متر کشت شد و در تمام کرتها، بقایای خارج شده از انتهای کمباین به خارج از مزرعه منتقل شد و بقایای ایستاده در کرت ها حفظ شد. برای مقایسه اثرات تیمار های آزمایشی شاخص هایی مانند تاریخ رسیدگی، ارتفاع بوته، عملکرد و اجزای آن شامل تعداد سنبله در متر مربع، تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه در طول فصل زراعی درگندم، عملکرد علوفه تر در ذرت و برخی از خصوصیات خاک مانند جرم مخصوص ظاهری و نفوذپذیری اندازه گیری گردیدند. برای تعیین تیمار برتر از نظر اقتصادی از روش تحلیل نهایی منفعت به هزینه در روش بودجه بندی جزیی استفاده شد. پس از برداشت محصول و جمع آوری اطلاعات لازم، داده ها با استفاده از نرم افزار SAS تجزیه و تحلیل شد و مقایسه میانگین ها از طریق آزمون دانکن صورت گرفت. نتایج حاصل از اجرای پروژه در طی چهار سال نشان داد که تیمار خاک ورزی مرسوم دارای کم ترین جرم مخصوص ظاهری خاک و بیش ترین مقدار نفوذ تجمعی و سرعت نفوذ آب در خاک بود. در حالی که بالاترین میزان ماده آلی خاک از اعمال روش های خاک ورزی حفاظتی به دست آمد. عملکرد گندم تحت تاثیر معنی دار روش خاک ورزی قرار گرفت به طوری که روش خاک ورزی مرسوم دارای بیشترین عملکرد گندم و روش بی خاک ورزی دارای کمترین عملکرد گندم بود. عملکرد ذرت علوفه ای فقط در سال آخر اجرای پروژه تحت تاثیر روش خاک ورزی قرار گرفت به گونه ای که روش های خاک ورزی حفاظتی دارای عملکرد بیشتری نسبت به روش مرسوم بودند. مقایسه اقتصادی تیمارهای تحقیق نیز نشان داد که اولویت های اول تا چهارم از نظر اقتصادی مربوط به ژنوتیپ های مختلف گندم در تیمار خاک ورزی مرسوم بود و رقم چمران در روش خاک ورزی مرسوم، اولویت اول را به خود اختصاص داد. اولویت های پنجم تا هشتم به ژنوتیپ های مختلف در تیمار کم خاک ورزی تعلق گرفت و اولویت های نهم تا دوازدهم مربوط به ژنوتیپ های مختلف در تیمار بی خاک ورزی بود.واژه گان کلیدی: گندم، ذرت، بی خاک ورزی، خاک ورزی مرسوم، کم خاک ورزی، عملکرد