مطالعه اثر خاک ورزی حفاظتی و متداول بر فراوانی و تنوع زیستی بند پایان آفت و شکارگر در زراعت گندم

کشت گندم به شیوه حفاظتی ( بی خاک ورزی و کم خاک ورزی) در چند سال اخیر در استان فارس متداول شده است. هدف این مطالعه، مقایسه فراوانی جمعیت و تنوع زیستی گونه های بندپایان آفت و شکارگر در سه سامانه کشت بی خاک ورزی، کم خاک ورزی و متداول در زراعت گندم در دو فصل زراعی متوالی (1392-1391 و 1393-1392) در منطقه زرقان استان فارس بود. نمونه برداری در تمام مراحل رشد گندم و با استفاده از کارت های زرد چسبنده، دستگاه مکش و تله ی خاکی انجام شد.. در این تحقیق درصد فراوانی گونه ها تعیین شد و تنوع زیستی با شاخص های تنوع شانون ، سیمپسون ، ایوننس و برگر پارکر بررسی شد. در کل، 45 گونه آفت و شکارگر از سامانه های کشت بی خاک ورزی، کم خاک ورزی و متداول در زراعت گندم جمع آوری و شناسایی شد. در هر سه سامانه کشت، نوع و تعداد گونه ها (فون) مشابه، اما درصد فراوانی گونه ها متفاوت بود. درصد فراوانی کل بندپایان آفت و شکارگر در سامانه های کشت بی خاک ورزی، کم خاک ورزی و متداول به ترتیب 97/36، 6/33 و 76/30 درصد تعیین شد.گونه های آفت با بیشترین درصد فراوانی در سامانه کم خاک ورزی شامل: Psammotethix alianus؛Malachius bipustulatus وHaplothrips tritici ، در سامانه بی خاک ورزی: P. alianus؛H. tritici و Pterobia latens و در سامانه کشت متداول: P. alianus ؛M. bipustulatus ؛ H. tritici و + Diuraphis noxia Schizaphis graminum بودند. در هر سه نوع سامانه خاک ورزی، عنکبوت ها و کریزوپا (Chrysopa sp.) ، بیشترین درصد فراوانی را در بین شکارگرها داشتند. درصد فراوانی عنکبوت ها در سامانه های بی خاک ورزی، کم خاک ورزی و متداول به ترتیب 96/35 ، 9/30 و 13/33 درصد و درصد فراوانی کریزوپا به ترتیب 35/34، 58/33 و 06/33 برآورد شد. در مقایسه شاخص های تنوع زیستی آفات در سال اول آزمایش، سامانه بی خاک ورزی با بیشترین میزان شاخص تنوع شانون) 42/2)، سیمپسون (85/0) و ایوننس (44/0)، اختلاف معنی دار با دیگر سامانه ها در سطح 5 درصد نشان داد. در سال دوم اختلاف معنی دار بین سامانه ها در شاخص های ذکر شده مشاهده نشد. در مقایسه شاخص های تنوع زیستی شکارگرها، در سال اول اختلاف معنی دار بین سامانه ها مشاهده نشد اما در سال دوم آزمایش، سامانه بی خاک ورزی با بیشترین میزان شاخص تنوع شانون(80/2)، سیمپسون(82/0) و ایوننس(47/0)، اختلاف معنی دار( در سطح 5 درصد) با سامانه متداول نشان داد. در مجموع، درصد فراوانی و شاخص های تنوع زیستی بندپایان آفت و شکارگر در سامانه کشت بی خاک ورزی گندم افزایش نشان داد.واژه های کلیدی: گندم، آفات، شکارگرها، خاک ورزی حفاظتی، خاک ورزی متداول، تنوع زیستی