بررسی اثر سطوح پتاسیم بر افزایش تحمل به خشکی و کارایی مصرف آب ارقام کلزا در شرایط گلخانه ای

پایین بودن بارندگی و بالا بودن متوسط تبخیر، درجه خشکی کشور را بالا برده و کمبود منابع آب را به مهمترین چالش بخش کشاورزی تبدیل کرده است. از طرفی تلاش برای تولید پایدار محصولات استراتژیک از جمله دانه های روغنی و بویژه کلزا از اهمیت ویژه ای در خودکفایی و توسعه بخش کشاورزی برخوردار است. برای داشتن تولید پایدار باید بهره وری استفاده از منابع بخصوص آب را افزایش داد. ازجمله راهکارها مناسب تعدیل اثر تنش های مقطعی بویژه تنش خشکی است. یکی از راهکارهای افزایش تحمل به خشکی گیاه، افزایش غلضت عنصر پتاسیم در خاک است. در این خصوص بررسی اثر پتاسیم در افزایش تحمل به خشکی ارقام کلزا، تعیین حد بهینه مصرف پتاسیم و تعیین برنامه آبیاری برای ارقام کلزا در شرایط استفاده از پتاسیم ضروری است. به منظور بررسی اثر پتاسیم در افزایش تحمل به خشکی ارقام کلزا، آزمایشی گلخانه ای به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی در قالب فاکتوریل در سه تکرار انجام شد. به این منظور خاکی با پتاسیم پایین تر از حد بحرانی توصیه شده موسسه تحقیقات خاک و آب، انتخاب و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی آن مشخص شد. تیمار های رقم شامل (R)RGS 003 و (H)Hyola401 بود. پتاسیم به شرح تیمارهای زیر به خاک اضافه و سایر کودها بر اساس آزمون خاک و توصیه بخش تحقیقات شیمی، حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه موسسه تحقیقات خاک و آب مصرف شد. تیمار 1 (شاهد)= حاوی پتاسیم بومی خاک 86 ، تیمار 2= رساندن پتاسیم خاک به 180، تیمار 3= رساندن پتاسیم خاک به 320 و تیمار 4= رساندن پتاسیم خاک به 450 میلی گرم پتاسیم در کیلوگرم خاک بود. پس از اعمال تیمارهای پتاسیم، گیاه کلزا کشت و آبیاری انجام شد . در پایان دوره رشد(اندازه گیری) بوته ها کف بر و وزن تر و خشک اندام هوایی، پتاسیم کل گیاه و پتاسیم قابل استفاده در خاک پس از برداشت گیاه، اندازه گیری شد. بر اساس اندازه گیری های انجام شده وزن آب گیاه، کارآیی مصرف آب، کل پتاسیم جذب شده، کارایی مصرف پتاسیم جذب شده و کارایی مصرف پتاسیم خاک محاسبه و مقایسه آماری انجام شد. نتایج نشان داد که رقم و مقدار پتاسیم خاک بر شاخص های وزن تر و خشک اندام هوایی، پتاسیم کل گیاه و پتاسیم قابل استفاده در خاک پس از برداشت گیاه، وزن آب گیاه، کارآیی مصرف آب، کل پتاسیم جذب شده، کارایی مصرف پتاسیم جذب شده و کارایی مصرف پتاسیم خاک اثر بسیار معنی داری داشت. اثر متقابل رقم و پتاسیم در صفت کارایی مصرف پتاسیم خاک بسیار معنی دار، بر صفات وزن خشک اندام هوایی و کارایی مصرف آب معنی دار و بر سایر صفات اثر معنی داری نداشت. اگر پتاسیم با هدف افزایش کارایی مصرف آب بیشتر از میزان مربوط به اثر این عنصر در تغذیه گیاه و افزایش تولید مربوط به آن مد نظر باشد، باید امکان جذب پتاسیم بمراتب بیشتر از نیاز تغذیه ای گیاه فراهم گردد و این مستلزم مصرف کود پتاسیمی بیشتر است. اگر هدف افزایش کارایی مصرف آب با مصرف کود پتاسیم باشد برای داشتن کارایی یکسان باید پتاسیم خاک در رقم R و H بترتیب 180 و 450 میلی گرم در کیلوگرم باشد.واژگان کلیدی: تنش خشکی، پتاسیم، کارایی مصرف آب، کارایی مصرف پتاسیم، کلزا، RGS003 ، Hyola401.