ارزیابی مدل Aquacrop تحت شرایط مقادیر مختلف آب آبیاری و کود نیتروژن در دو رقم پنبه

در این پژوهش، مدل AquaCrop، توسعه یافته توسط FAO تحت رژیم های مختلف آبیاری و نیتروژن بر روی گیاه پنبه ارزیابی گردید. این آزمایش در ایستگاه تحقیقات پنبه هاشم آباد گرگان طی سالهای 1391، 1392 و 1393 بصورت کرت های خرد شده نواری در قالب بلوکهای کامل تصادفی با 3 تکرار انجام شد. تیمارهای مقادیر مختلف آب آبیاری شامل دیم تا آبیاری بیش از نیاز آبی بعنوان کرت اصلی و تیمارهای مقادیر مختلف کود نیتروژن شامل 0، 33، 66 و100 درصد توصیه کودی و نیز ارقام پنبه به عنوان کرت های فرعی در نظر گرفته شدند. هر تیمار دارای 4 ردیف کشت بطول 5/2 متر و به عرض 3 متر بود. جهت ارزیابی عملکرد مدل از شاخصه های درصد خطای متوسط پیش بینی شده (Er)، ضریب همبستگی (2R) و ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) استفاده شد. حداقل و حداکثر خطا پیش-بینی عملکرد دانه تحت سطوح مختلف آب، کود و رقم به ترتیب برابر 18/0 و 30 درصد بدست آمد. در انتها مدل AquaCrop با دقت قابل قبولی برای پیش بینی عملکرد پنبه دانه تحت سطوح مختلف کاربرد آب و کود ارزیابی شد. نتایج تجزیه مرکب سه ساله نشان داد بین سال اول با سالهای دوم و سوم از نظر عمکردو اجزای عملکرد اختلاف معنی دار وجود داشت. بیشترین عملکرد با 3541 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار 4I وکمترین عملکرد مربوط به تیمار دیم (بدون آبیاری) با 2067 کیلوگرم در هکتار بود. عملکرد تیمار 4I نسبت به تیمارهای 1I، I2، I3، I5 و I6 بترتیب به میزان 3/71، 5/43، 1/11، 5/5 و 1/4 درصد بیشتر بود در حالیکه صرفه جویی در مصرف آب به میزان 100، 66، 32 و 15 درصد بود و در تیمار بیش آبیاری 2/8 درصد آب بیشتر مصرف شد . بیشترین و کمترین کارایی مصرف آب با 34/1 و 77/0 کیلوگرم بر متر مکعب مربوط به تیمار بدون آبیاری و آبیاری بیش از حد بود که اختلاف این دو تیمار با هم معنی دار بود. کارایی مصرف آب در تیمار بدون آبیاری نسبت به تیمار I4به میزان 30 درصد افزایش داشت.در بین تیمارهای مقادیر مختلف کود نیتروژن بیشترین عملکرد سه ساله مربوط به تیمار بدون مصرف کود نیتروژن بود کمترین عملکرد مربوط به کود 66 درصدی بود. بین تیمارهای مقادیر مختلف کود نیتروژن از نظر کارایی مصرف آب اختلاف معنی دار وجود نداشت. رقم گلستان از عملکرد بالاتری نسبت به رقم ب 557 به میزان 6/15 درصد برخوردار بود.واژگان کلیدی: ارزیابی، واسنجی، مدل AquaCrop، گیاه پنبه، کم آبیاری، کود نیتروژن.