تهیه و ارزیابی هیبریدهای منوژرم مقاوم چغندرقند نسبت به ریزومانیا و نماتد گره ریشه

ریزومانیا مخرب ترین بیماری زراعت چغندرقند بهاره و نماتد گره ریشه چغندرقند نیز در برخی مناطق در کشور در حال گسترش می باشد. بهترین روش مبارزه با این دو بیماری استفاده از ارقام مقاوم می باشد. بنابراین هدف این پروژه انتخاب هیبریدهای دیپلویید مقاوم به ریزومانیا و نماتد گره ریشه با عملکرد بالا است. در این تحقیق 27 خانواده تمام خواهری (S1) از منشا SB-34 که بر اساس ارزیابی های قبلی با یک نشانگر مولکولی برای مقاومت به ریزومانیا غربال شده اند و نیز دارای ژن مقاومت به نماتد گره ریشه می باشند برای تهیه هیبریدهایی با مقاومت دوگانه استفاده شد. برای این کار در بهار 1394 گیاهان ورنالیزه شده این توده ها به صورت ایزوله های جداگانه با یک سینگل کراس (SC7112*SB-36) تلاقی داده شدند. در تابستان بذور S2/S1 از روی پایه های پدری و بذور هیبرید از روی پایه مادری هر یک از ایزوله ها به صورت جداگانه برداشت و بوجاری شد. از 27 ایزوله تنها در 19 ایزوله بذر کافی از پایه های پدری و مادری جهت ادامه اجرای پروژه بدست آمد. در پاییز بذر 19 هیبرید منتخب در کرج در گلخانه کشت شده و در آزمایشگاه با نشانگرهای SNP و SCAR پیوسته با ژن های مقاومت به ریزومانیا و نماتد گره ریشه ارزیابی مولکولی شدند تا فراوانی این ژن ها در هیبریدها مشخص شود. بر اساس نتایج مولکولی از 19 هیبرید تعداد 14 هیبرید برتر انتخاب شدند. در بهار 1395 هیبریدهای منتخب در دو منطقه آلوده به ریزومانیا در خراسان و فارس به همراه چند شاهد در یک آزمایش 20 رقمی در قالب طرح بلوک کامل تصادفی هر یک در چهار تکرار کشت و مورد آزمون عملکرد قرار گرفتند. در پاییز ریشه ها برداشت و صفات کمی و کیفی مانند عملکرد ریشه، عیار قند و عملکرد شکر سفید اندازه گیری و داده ها با نرم افزار SAS مورد تجزیه آماری قرار گرفتند. درپایان سال برمبنای نتایج آزمون عملکرد هیبریدها در دو منطقه، هیبریدهای (7112*SB36) *930620 و (7112 * SB36) * 930468 انتخاب شدند تا در آزمایش تعیین ارزش زراعی (VCU) هیبریدهای جدید موسسه در سال آینده ارزیابی شوند.واژه های کلیدی: چغندرقند، ریزومانیا، نشانگر مولکولی، نماتد گره ریشه، هیبرید.