تحقیق و بررسی در روش های مدیریت پایدار جنگل در اکوسیستم های جنگلی خزری با در نظر گرفتن معیار ها و شاخص های لازم (سه استان، شش منطقه و ستاد- تهران)

در این طرح ملی خاص با هدف شناسایی معیار ها و شاخص های مدیریت پایدار جنگل که در اکوسیستمهای جنگلی هیرکانی و نیز اکوسیستمهای جنگلی جنوب البرز امکان کاربرد بیشتری داشته باشند، تحقیق و بررسی صورت گرفته است. این طرح ملی خاص دارای 6 زیر پروژه بوده است. در 5 مورد از زیر پروژه های این طرح ملی روشهای مدیریت پایدار جنگل و شناسایی و امکان بومی سازی معیار ها و شاخص های مدیریت پایدار جنگل در مناطق حوضه های جنگلهای خزری در شیب شمالی البرز مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است. همچنین با توجه به شرایط ویژه ای که در وضعیت پوشش جنگلی و درختی در جنوب البرز وجود دارد، سعی شده است تا این تمایز و محدودیت تراکم و تنوع درختی در یک زیر پروژه مجزا با کمی تعدیل در روش تحقیق مورد توجه قرار گیرد. در اولین مرحله انجام این تحقیق ملی خاص، بر مبنای مطالعات و بررسی های مقدماتی صورت گرفته و نیز بر اساس نظرات کارشناسی جمعبندی شده در کارگاه آموزشی اول، از مجموع 7 معیار و 93 شاخص پیشنهادی در فرایند تهران (LFCCs) نسبت به انتخاب 6 معیار و 24 شاخص بمنظور اجرای سایر بررسی ها اقدام شد. در اجرای میدانی این تحقیق، در مجموع 7 منطقه انتخاب شدند که تعداد 5 منطقه در اکوسیستمهای جنگلی هیرکانی شامل: گیلان 2 منطقه، الف: شفارود حوضه 9 سری 14 و در سه پارسل، و ب: ناو اسالم حوضه 7 سری 2 و در سه پارسل؛ مازندران 2 منطقه، الف: ساری؛ در بخش 5 طرح جنگلداری نکاظالمرود، در زیر حوضه «گلورد» با سه تکرار پلات ها، ب: نوشهر؛ حوضه 49 سوردار سری 2 طرح جنگلداری سوردار – انارستان (ساری) جنوب چمستان – نور در سه پارسل 4 و 9 و 12 ؛ و گلستان 1 منطقه، لوه جنوب شرقی گالیکش و در غرب جنگلهای گلستان و با سه پلات در پارسل های، حوضه 94 سری 2 پارسل 254-نعلین، حوضه 94 سری 1 پارسل 137 –جاده کندس کوه وحوضه 94 سری 4 پارسل 435 –شالی زمین لوه؛ و دو منطقه در اکوسیستمهای جنگلی جنوب البرز الف: میانکوه (فیروزکوه) و ب: صمغ آباد (طالقان)؛ انتخاب و سپس نسبت به تعیین چهار پلات تحقیقاتی تو در تو در هر کدام از مناطق مجموعا" 17 پلات اقدام لازم بعمل آمد. سپس پلات ها که عمدتا" در جهت بررسی پوشش گیاهی کاربرد داشتند مورد بررسی قرار گرفتند. در ابتدا برای هر عرصه، پرسشنامه ذیربط بر اساس شرایط عرصه ای و نظرات کارشناسی در جهت تشریح شرایط موجود تکمیل گردیدند. سپس در ادامه نقش سایر معیار ها و شاخص های مدیریت پایدار جنگل در مناطق تحت مطالعه، بسته به نوع معیار و یا شاخص مورد بررسی در مقیاس پارسل، سری، حوضه، منطقه و ملی، بر مبنای بکارگیری پرسشنامه و مراجعه عرصه ای مورد بررسی قرار گرفتند. همچنین چگونگی میزان ارتباط شاخص ها با یکدیگر تبیین گردید. در این تحقیق بر مبنای بررسی و تحقیقات صورت گرفته اولویت بین شاخص ها تعیین شد، تا بر مبنای آن امکان مطالعات آتی آسانتر صورت پذیرد. در انتها با توجه به محدودیت های موجود، تعداد 6 معیار و 18 شاخص برای منطقه جنگلی هیرکانی و تعداد 6 معیار و 19 شاخص برای اکوسیستمهای جنوب البرز پیشنهاد شد. قابل ذکر می باشد که ضروری است تا شاخص های پیشنهاد شده در سطوح اجرایی بکار گرفته شوند تا بر اساس نتایج حاصل از آن بتوان در بومی سازی معیار ها و شاخص های مدیریت پایدار در هر منطقه گام های عملی تر برداشت. همچنین انجام تحقیقات دقیق تری در چگونگی فرایند داده برداری جهت تدوین دستورالعمل اجرایی ضروری بنظر می رسد.واژه های کلیدی: معیارها و شاخص ها، مدیریت پایدار جنگل، اکوسیستمهای جنگلی هیرکانی، جنوب البرز