بررسی وضعیت زنبورداری استان البرز و ارایه راهکارهای مناسب بهبود

زنبورداری در ایران از پیشینه طولانی برخوردار است. زنبورعسل نقش مهمی در گرده افشانی محصولات مختلف کشاورزی ایفا می کند. عسل و سایر تولیدات صنعت زنبورداری در برابر ارزش گرده افشانی محصولات کشاورزی از اهمیت پایین تری برخوردارند. استان البرز با شرایط اقلیمی مطلوب و مراتع نسبتا مناسب، از استعداد بالقوه ای برای پرورش زنبورعسل برخوردار است. این تحقیق به منظور تعیین سهم نسبی عوامل موثر در تولید عسل استان البرز اجرا شد. برای انجام تحقیق، ابتدا آمار زنبورداران از سازمان جهاد کشاورزی استان البرز اخذ شد که طبق آمار سال 1390معاونت بهبود تولیدات دامی استان، تعداد 400 زنبوردار با بالغ بر 33600 کلنی زنبورعسل در استان فعالیت داشته اند. برای تعیین روایی و دقت پرسشنامه ، تعداد 10 زنبوردار انتخاب و از طریق مصاحبه حضوری پرسشنامه تکمیل و اطلاعات حاصله برای رفع اشکالات تجزیه و تحلیل شد. برای به دست آوردن عوامل موثر در تولیدو درآمد از رگرسیون چند متغیره خطی استفاده شد بدین منظور ابتدا اطلاعات پرسشنامه در نرم افزار Excel وارد و با استفاده از نرم افزارSPSS20مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. سپس با استفاده از روش نمونه گیری طبقه بندی شده تصادفی، بیش از 25 درصد از واحدهای زنبورداری استان انتخاب شد. بر این اساس، 99 نفر زنبوردار به صورت تصادفی انتخاب و در سه گروه (کمتر از 50 کلنی، 100-51 و بیش از 101 کلنی) تقسیم شدند. سپس از طریق مصاحبه حضوری پرسشنامه ها تکمیل شد. نتایج بدست آمده نشان داد که، از نقطه نظر تحصیلات، زنبورداران این استان را می توان به پنج گروه، شامل زیردیپلم(4/32%)، دیپلم(3/30%)، فوق دیپلم(1/13%)، کارشناسی(2/23%) و کارشناسی ارشد و بالاتر(1%) تقسیم نمود. همچنین نتایج نشان داد عوامل موثر در سرانه تولید عسل عبارتند از: مدیریت کوچ، مدیریت پرورش، شناخت و توجه به پوشش گیاهی و اصلی بودن شغل با ضریب تبیین 4/52%. در مدل رگرسیون درآمد خالص، این عوامل شامل: مدیریت پرورش، شناخت و توجه به پوشش گیاهی، مدیریت مبارزه با آفات و بیماری ها، مدیریت تولید و فروش کلنی زنبورعسل، مدیریت خرید و تعویض ملکه با ضریب تبیین 5/73% بودند. نتیجه کلی این که، اگر زنبورداران به این عوامل توجه بیشتری نمایند و حتی الامکان آنها را تحت کنترل درآورند، به سرانه بالاتری در تولید و درآمد نایل خواهند آمد. واژه های کلیدی: زنبورداری، سهم نسبی، عوامل تولید، استان البرز