شناسایی و کاربرد منابع مقاومت به سوختگی غلاف برنج به منظور توسعه ارقام متحمل

بیماری سوختگی غلاف برنج ناشی از Rhizoctonia solani AG1- IA دومین بیماری مهم برنج ازلحاظ اقتصادی در اکثر مناطق کشت برنج دنیا از جمله ایران می باشد. این بیماری اساسا به کمکقارچ کش ها کنترل می شود و روش های زیادی برای مبارزه با آن وجود ندارد. تحقیق حاضر به منظورشناسایی رقم یا ارقام برنج به عنوان منبع مقاومت به این بیمارگر در شرایط مزرعه ای شمال ایران انجام شد.تعداد 13 رقم برنج محلی و 90 رقم اصلاح شده ایرانی به همراه 30 رقم خارجی در مزرعه کشت گردیدند.کلیه ارقام 45 روز پس از نشاکاری با استفاده از توده میسیلیومی یک جدایه پر آزار بیمارگر مایه زنی شدند.برای ارزیابی، شاخص های شدت بیماری روی غلاف، تعداد لکه روی غلاف، ارتفاع نسبی آلودگی، درصدپنجه های آلوده تعداد برگهای سبز و مرده، ارتفاع بوته، تعواد پنجه، زاویه پنجه و قطر ساقه اندازه گیریشدند. پس از تجزیه و تحلیل داده ها سه رقم مقاوم تر ( قصرالدشتی، جاسمین 58 و مینگ هو 63) و دو رقم حساس ایرانی ( اهلمی طارم و موسی طارم) انتخاب و با یکدیگر تلاقی داده شدند. بذور حاصل (1F)، کشت شده و پس از رسیدن بصورت بالک و جداگانه اقدام به برداشت بذور ( 2F )گردیدند. جهت ایجاد جمعیت لاین های نوترکیب خویش آمیخته (RILs ) به روش توسعه سریع نسل ( Rapid Generation Advance ) اقدام به کشت بذور 2F از دو تلاقی قصرالدشتی/ اهلمی طارم و مینگ هو 36 / اهلمی طارم در داخل گلخانه گردید. به این روش از هر تلاقی دو نسل در هر سال به دست آمد. در نهایت جمعیت 5F قصرالدشتی/ اهلمی طارم با 732 لاین و جمعیت 4F مینگ هو 36 / اهلمی طارم با 785 لاین نوترکیب حاصل گردیدند. همچنین جمعیت 2F مربوط به 3 تلاقی صورت گرفته به روش اصلاح کلاسیک تلاقی والدین و پیگیری نتاج بطور مجزا در مزرعه کشت شده و توسط قارچ عامل بیماری Rhizoctonia solani Kuhn بطور مصنوعی مایه زنی شدند و هر ساله بوته های متحمل انتخاب شده و در سال بعد کشت شدند. نهایتا بعد از پنج سال، 11 لاین از تلاقی قصرالدشتی/ موسی طارم به عنوان لاین های مقاوم تر انتخاب شدند.واژه های کلیدی: برنج، بیماری سوختگی غلاف، مقاومت نسبی، توسعه سریع نسل ها