طبقه بندی مارنهای استان زنجان بر مبنای متغیرهای فیزیکی، مکانیکی و شیمیایی با استفاده از آنالیز چند متغیره

واحدهای مارنی در حدود 4438 کیلومترمربع، معادل 20 درصد کل مساحت استان، را شامل میشود. این تحقیق به بررسی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی، اشکال فرسایش و شدت رسوبزایی واحدهای مارنی استان زنجان پرداخته است. بدین منظور با گروه بندی و تلفیق نقشه های شیب، اقلیم و واحدهای مارنی سازندهای زمین شناسی در محیط نرم افزار ArcGIS9.3 اقدام به تعریف واحدهای کاری به تعداد 24 واحد گردید. برای تجزیه و تحلیل خصوصیات فیزیکی و شیمیایی واحدهای مارنی، نمونه برداری از مواد مارنی واحدهای مارنی در دو عمق 10-0 و 30-0 سانتیمتری به تعداد 120 نمونه انجام شد. داده های بدست آمده با استفاده از برنامه آماری SAS و SPSS و روش آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی، روش تجزیه و تحلیل مدلهای خطی (GLM Model)، آزمون F و روش مقایسه مقادیر میانگین دانکن، آزمون t، تجزیه و تحلیل عاملی، رگرسیون چند متغیره و آنالیز خوشهای مورد ارزیابی قرار گرفت. واحدهای مارنی استان زنجان را با توجه به خصوصیات آنها می توان به دو گروه تبخیری یا غیردریایی شامل واحدهای مارنی پلیوسن، قرمز بالایی ، قرمز پایینی و مارن ایوسن و مارن غیر تبخیری یا دریایی شامل واحدهای مارنی قم و مارن کرتاسه تقسیم کرد که در حدود 98% واحدهای مارنی استان از نوع تبخیری یا غیردریایی است. این واحدهای مارنی در لایه های سطحی جز سازندهای عادی هستند. درلایه های عمقی بر مقدار شوری و قلیاییت واحدهای مارنی پلیوسن و قم افزوده میشود،اما سایر واحدها عادی میباشند. در بین واحدهای مارنی واحد مارنی پلیوسن (Plm) و واحد مارنی طبقات قرمز بالایی(Mur) بیش از 85 درصد از سطح واحدهای مارنی را پوشش می دهند. بررسی خصوصیات فیزیکی، مکانیکی وشیمیایی واحدهای کاری مارنی در دو عمق 10-0 و 30-0 سانتیمتری به روش آزمون t نشان داد که واحدهای کاری مارنی در دو عمق فوق در اکثر متغیرهای فیزیکی، مکانیکی وشیمیایی دارای ضریب همبستگی بالا بوده و در متغیرهای سیلت(Silt)، ظرفیت تبادل کاتیونی(C.E.C)، درصد مواد آلی(O.C)، درصد مواد خنثی شونده(درصد آهک) (TNV)، مقدار سدیم محلول (NaSol)، نسبت جذب سدیم(SAR)، مقدار کلر(Cl)، سولفات(So4) و حد روانی(LL) دارای اختلاف معنی دار میباشند. بر اساس روش تجزیه و تحلیل عاملی متغیرهای بافت خاک، پتاسیم و سدیم محلول و درصد مواد آلی و حد خمیری مهمترین متغیرهای موثر در گروه بندی واحدهای مارنی استان زنجان می باشند.کلمات کلیدی: واحد مارن، خصوصیات فیزیکی، مکانیکی و شیمیایی، طبقه بندی مارنها، استان زنجان