بررسی نوسانات جمعیت بید گوجه فرنگی (Lep.:Gelechiidae)ه Tuta absoluta در مناطق گوجه کاری استان تهران

بید گوجه فرنگی(Lep., Gelechiidae)ه (Tuta absoluta (Meyrick یکی از آفات خطرناک گوجه فرنگی در استان تهران است. نوسانات جمعیت آفت طی سال های 95-1394 در مناطق گوجه فرنگی کاری جنوب استان تهران بررسی شد. به این منظور در مزرعه آزمایشی در ایستگاه مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران، تعداد پروانه ها در تله فرومونی دلتایی و تعداد لاروهای فعال بر روی بوته ها به صورت هفتگی ثبت گردید. نظر به همزمانی این پروژه با پروژه بررسی حساسیت 7 رقم رایج گوجه فرنگی رشد محدود (Primo Early، Petomeck، Cal J N3، Rio Grande، Super 2270، Super Strain B و Early Urbana Y) نسبت به آفت، نوسانات لارو آفت بین ارقام با هم مقایسه گردید. در سال دوم، با رهاسازی تراکم های مختلف (1، 2، 3، 4 و 5 جفت) پروانه ماده بید گوجه فرنگی در قفس های یک مترمکعبی پوشیده با توری، تغییرات جمعیت لاروها در فصل رشد محصول بررسی و تعداد نسل های آن تعیین شد. شکار تله ها در بهار 1394 از حدود اواخر فروردین و در بهار 1395 که هوا نسبتا خنک تر بود از اواخر اردیبهشت شروع شد. اولین اوج پرواز نیز به ترتیب در 27 اردیبهشت و 8 خرداد اتفاق افتاد اما فعالیت لاروها روی بوته ها به ترتیب حدود 29 اردیبهشت 94 و حدود 22 خرداد 95 مشاهده شد. جمعیت لارو روی بوته ها در سال اول کمتر و بیشترین اوج آن 2/34 عدد در بوته در 19خرداد بود اما در سال دوم زیادتر و در بیشترین اوج آن 10/8 عدد در بوته در 20 تیر ماه مشاهده شد. در هر دو سال، آفت دو نسل کامل روی گوجه فرنگی فضای باز در دوره رشد محصول ایجاد کرد اما مطابق آمار تله فرومونی، در سال اول 10 نسل و سال دوم 9 نسل کامل ایجاد نمود و نسل بعدی به زمستانگذرانی رفت. دمای حدود °C35 و بالاتر باعث محدودیت فعالیت آفت و کاهش جمعیت شد، همچنین با برداشت محصول و کمبود میزبان، جمعیت افت شدیدی کرد اما با دسترسی به میزبان در کشت دوم از اواخر شهریور به بعد تا رسیدن سرما اوج گرفت. تراکم لارو روی ارقام گوجه فرنگی حساس و متحمل متفاوت بود. حساس ترین و متحمل ترین ارقام به ترتیب، در سال اول ارقام پتومک و ریوگراند و سال دوم ارقام کال JN3 و ارلی اوربانا Y بودند. در تراکم های مختلف پروانه های رهاسازی شده در قفس ها نیز مثل فضای باز، دو اوج جمعیت لارو در فصل رشد گوجه فرنگی دیده شد که نشان دهنده ایجاد دو نسل کامل بوده و جمعیت کمی در نسل سوم ایجاد شد.واژه های کلیدی : گوجه فرنگی، شب پره مینوز گوجه فرنگی، تغییرات جمعیت، تله فرومونی، نسل