ارزیابی خصوصیات زراعی و عملکرد دانه ارقام و لاین های امید بخش گندم دیم در مزارع زارعین استان کردستان

هدف نهایی پروژه های اصلاحی، افزایش عملکرد، گزینش و انتخاب ارقام ولاین هایی است که بتواند پاسخگوی مناسب نیازهای زارعین باشد. در واقع آزمایشات آنفارم (تحقیقی – تطبیقی و یا تحقیقی – ترویجی) کانال ارتباط اطلاعات بین محقق، مروج و زارع است. این بررسی در قالب پروژه مشترک ایران– ایکاردا تحت عنوان "افزایش بهره وری سیستم های تولیدی غلات محور با هدف ارتقای امنیت غذایی در ایران" انجام گرفت که در آن ارقام اصلاح شده جدید و هم چنین لاین های در دست معرفی و امید بخش گندم به منظور ارزیابی در شرایط زارعین در دو منطقه سرد و معتدل سرد در دو تکرار و در کرت های وسیع با مشارکت فعالانه زارعین و با حضور جدی آنها مورد بررسی قرار گرفت. در منطقه سرد این آزمایش واقع در روستای الله دره سفلی از توابع حسین آباد با ارتفاع 2025 متر از سطح دریا با تعداد نه رقم و لاین و در منطقه معتدل سرد واقع در روستای زیویه کامیاران با ارتفاع 1500 متر نیز تعداد نه رقم و لاین کشت شدند. هر رقم در دو کرت 300 متر مربعی با بذرکار بهبود یافته و در حضور زارع کشت شد. در طول فصل ارزیابی های مختلف از لحاظ زمان جوانه زنی، ویگور، مراحل فنولوژیک، تاریخ خوشه دهی و رسیدگی، ارتفاع ارقام و سایر صفات انجام گرفت. در طی مراحل مختلف رشد به خصوص در مراحل انتهایی رشد با هماهنگی های لازم با مدیریت های سازمان جهاد کشاورزی و ترویج، کشاورزان، مروجین و کارشناسان از این مزارع بازدید به عمل آورده و از نزدیک با وضعیت این ارقام آشنا شدند. نتایج نشان داد که در هر دو منطقه ارقام معرفی شده طی سالهای گذشته دارای برتری معنی داری نسبت به شاهد بوده به طوریکه در منطقه سرد ارقام هما، کراس آذر2، اوحدی، باران و آذر2 به ترتیب با 20، 15، 9، 7 و 7 درصد افزایش عملکرد دارای بیشترین اختلاف عملکرد با رقم سرداری بودند. در منطقه معتدل سرد نیز ارقام ریژاو، ساجی، کراس سبلان، آذر2 و هما به ترتیب با 49، 38، 35، 18 و 13 درصد افزایش عملکرد دارای بیشترین افزایش نسبت به رقم سرداری بودند. در مجموع می توان چنین نتیجه گیری کرد که ارقام معرفی شده کنونی قابلیت مناسبی برای افزایش سطح تنوع ژنتیکی گندم در دیمزارهای استان را دارا بوده که کلید اصلی پایداری در این شرایط محسوب می شوند. واژه های کلیدی: گندم دیم، آنفارم، عملکرد دانه