جداسازی و تعیین پارامترهای موثر بر رشد و شکوفایی جلبک های مضر از آب های خلیج فارس و دریای عمان

اگرچه بیشتر شکوفایی های جلبکی برای حاصل خیزی محیط های دریایی مفید می باشند ولی وقوع شکوفایی های ناشی از برخی از این جلبک ها مضر بوده و شواهد جدید نشان داده است، به عنوان یک پدیده جهانی، تعداد و شدت آن در حال افزایش می باشد. پس از وقوع شکوفایی گسترده جلبک Cochlodinium polykrikoides در آبهای خلیج فارس و دریای عمان در سال های 1387 تا 1388 و مرگ و میر آبزیان منطقه، فعالیت صید و صیادی تا حدودی مورد تهدید قرار گرفت و بیم آن می رفت که مشکلات زیست محیطی و اکولوژیکی را در پی داشته باشد. در سال های پس از آن نیز شاهد شکوفایی برخی دیگر از گونه های دیگر جلبکی در آب های ساحلی استان هرمزگان بوده ایم. از اینرو به منظورتعیین پارامترهای بهینه رشد شکوفایی جلبکی مضر، نمونه برداری از آبهای ساحلی منطقه بندرعباس، جزایر هرمز و قشم در بازه زمانی اردیبهشت 1391 تا خردادماه 1394صورت گرفت. نمونه ها پس از جمع آوری به آزمایشگاه کشت فیتوپلانکتون پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان انتقال و در آب دریای فیلترشده آداپته گردید. برخی از نمونه ها با استفاده از ویژگی نورگرایی مثبت جداسازی و خالص گردید و به کمک محیط کشت های تغییر یافته F/2 با تیمارهای مختلف شوری 30، 32 و ppt 35، دمایی 20، 23، 26 و ºC28 و نوری 35 ، 70 و µmol m-2 s-1 90 کشت گردید. در این مطالعه 3 گونه از دینوفلاژلا که شکوفایی هایی را در آب های ساحلی استان هرمزگان ایجاد نمودند شناسایی گردیدند. گونه نخست از گروه دینوفلاژلا تحت نام Noctiluca scintillans شناسایی گردید. این گونه در محیط کشت تغییر یافته F (F/2 و F/4) و در غالب تیمارهای مختلف مورد بررسی قرار گرفت که فقط در محیط کشت F/4 در شوری ppt 32، درجه حرارت ºC 25 و 13 ساعت تاریکی و 11 ساعت روشنایی در طی چندین جابجایی به مدت 4 ماه زنده ماندند. گونه Protoperidinium quinquecorne داینوفلاژلای دیگری بود شکوفایی های مقطعی را بدنبال داشته که امکان خالص سازی آن در محیط کشت مرسوم و تغییر یافته فراهم نگردید. گونه دیگری که شکوفایی های پراکنده ای را در مناطق ساحلی استان هرمزگان ایجاد نموده و امکان خالص سازی آن فراهم گردید دینوفلاژلای Cochlodinium polykrikoides بوده است. نتایج نشان داده است که بهترین محیط کشت جهت تولید انبوه این جلبک، محیط کشت 2A، شوری ppt 32، درجه حرارت ºC 26 و شدت نور µmol m-2 s-1 90 با 13 ساعت تاریکی و 11 ساعت روشنایی بدست آمده است. تراکم سلول های جلبکی درارلن های 5 لیتری به تراکم تقریبی 6/1 میلیون سلول در لیتر و شامل زنجیره های 12-2 تایی و گاها 16 تایی رسیده است. نتایج بدست آمده نشان داد که در صورت فراهم بودن شرایط مناسب، شکوفایی این جلبک از روز 8 شروع و تا روز 24 دوره پرورش ادامه خواهد یافت. واژه های کلیدی: شکوفایی جلبکی مضر، خالص سازی، عوامل محیطی، خلیج فارس