بررسی سازگاری و پایداری عملکرد دانه ژنوتیپھای گندم نان تحت شرایط آبیاری تکمیلی و دیم گرمسیری

محققین بهنژادی گندم درصدد دستیابی به ژنوتیپ هایی هستند که ترکیبی از توان تولید و تحمل را داشته و میزان آب اضافه شده را با بیشترین کارایی به محصول تبدیل نمایند. به منظور شناسایی ژنوتیپ های گندم متحمل به تنش های متوسط و ملایم خشکی و گرما که دارای عملکرد مطلوب در شرایط دیم پرباران و آبیاری تکمیلی باشند، 18 ژنوتیپ پیشرفته گندم نان در چهار ایستگاه گچساران، گنبد، خرم آباد و مغان در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار بمدت دو سال (96-1394) تحت شرایط دیم و آبیاری تکمیلی ارزیابی شدند. عملکرد دانه ژنوتیپ ها بعنوان برآیند نهایی فعل و انفعالات متعدد فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی از طریق تجزیه واریانس ساده مورد آزمون قرار گرفت. سپس بمنظور بررسی اثرات متقابل ژنوتیپ × محیط بر روی داده های دو ساله ایستگاه ها تجزیه واریانس مرکب صورت گرفت. در این تحقیق، اثر اصلی ژنوتیپ و محیط و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط معنی دار بوده است. در شرایط دیم، لاین شماره 15 با عملکرد 4573 کیلوگرم در هکتار، دارای بهترین متوسط رتبه (در بین لاین های پرمحصول) با انحراف معیار رتبه پایینی بود. در شرایط آبیاری تکمیلی، لاین های شماره 8 و 14 با عملکرد دانه بالا، متوسط رتبه و انحراف معیار رتبه پایین و مقادیر مولفه های اول و دوم کمتر در تجزیه امی، بویژه در ایستگاه های گچساران و خرم آباد، به عنوان ژنوتیپ های پرمحصول و پایدار شناخته شدند. این لاین های پرمحصول از نظر صفات مهم زراعی با رقم سازگار آفتاب قابل رقابت می باشند. رقم آفتاب دارای متوسط رتبه یازدهم با انحراف معیار رتبه نسبتا زیادی بوده است.واژه های کلیدی : آزمایشات چند محیطی، ثبات عملکرد، آبیاری تکمیلی، خشکی، گرما، اثر متقابل ژنوتیپ × محیط.