انجام مطالعات تدوین برنامه اصلاح الگوی کشت در پایلوت استان همدان: مطالعات هزینه تولید ناحیه آجین اسدآباد

تولید غذا یکی از وظایف عمده بخش کشاورزی محسوب می شود. اگر بخش کشاورزی بتواند غذای کافی و مورد نیاز کشور را با سرعتی متناسب با رشد جمعیت و درآمد فراهم کند، امنیت غذایی در سایه خودکفایی محقق می شود. نقش آمار و اطلاعات هزینه تولید محصولات زراعی در راستای اهداف مورد اشاره دارای اهمیت زیادی است. با توجه به تنوع این محصولات، آگاهی از هزینه های تولید، همواره مورد تاکید برنامه ریزان، سیاست گذاران و پژوهشگران بخش کشاورزی بوده است. به عبارت دیگر با بهره گیری از اطلاعات کشاورزی می توان به سیاست گذاری، تصمیم گیری و برنامه ریزی ایده آل در زمینه قیمت گذاری، خرید تضمینی، اصلاح الگوی کشت و غیره دست یافت. اطلاعات هزینه تولید، پایه ای برای تصمیمگیری مسیولین در تجزیه و تحلیل های اقتصادی درون مزرعه می باشد و نقش و اهمیت ویژه ای را داراست. استفاده از اطلاعات حاصل شده از هزینه و درآمد تولید برای ترغیب و تشویق بهره برداران به کشت و توسعه محصولات خاص و سیاستگذاری در راستای تولید بیشتر محصولات کاملا مشهود است.اهداف متعددی در این مطالعه مورد نظر می باشد. هدف اصلی آن بررسی هزینه تولید محصولات زراعی در منطقه مورد مطالعه است. اما در اهداف فرعی تحقیق بررسی هزینه تمام شده محصول، قیمت فروش سرمزرعه و سود و زیان هر محصول و همچنین سهم هزینه هریک از نهاده ها و عوامل تولید از کل هزینه تمام شده هر محصول می باشد. علاوه بر آن این تحقیق بخش مهمی از ضرایب فنی مورد نیاز مدلسازی الگوی کشت را فراهم می کند. منطقه مورد نظر اراضی کشاورزی 5 روستا شامل حسام آباد از دهستان دربند رود و آجین، قاسم آباد، لک لک و نصرت آباد از دهستان پیرسلمان به مساحت 7/5692 هکتار از بخش مرکزی شهرستان اسدآباد استان همدان را در بر می گیرد. در راستای اهداف مطالعه، هزینه های تولید و مقدار مصرف نهاده ها برآورد می گردند. هزینه های تولید شامل مقدار و هزینه تولید کودها و سموم شیمیایی، نیروی کار خانوادگی و روزمزد، بذر، زمین، آب، ماشین آلات، حمل و نقل، درآمد ، قیمت فروش و عملکرد محاسبه می شود. این پارامترها داده های اصلی محاسبه بخشی از ضرایب فنی مدلسازی الگوی کشت می باشند. بخصوص در محاسبه ضرایب فنی سرمایه مورد نیاز محصولات، نهاده نیروی کار و سایر محدودیت ها استفاده می شود. حجم نمونه بهینه جهت محصولات زراعی 91 نمونه بهره بردار بدست آمد. آمار و اطلاعات مورد نیاز به روش مطالعات میدانی و از طریق تکمیل پرسشنامه و مصاحبه حضوری گردآوری می شود. بعد از تعیین سهم هر روستا از حجم نمونه، با توجه به فهرست اسامی کلیه بهره برداران هر روستا، با استفاده از روش نمونه گیری سیستماتیک افراد نمونه انتخاب شده و مصاحبه به عمل آمد.با احتساب کل هزینه های صریح و ضمنی تولید، برخی محصولات دارای زیان بودند و یا دارای حاشیه سود اندک و نزدیک به صفر بودند. جو دیم با 182640، نخود دیم با 453846 ، گوجه فرنگی با 831960 و گندم دیم با 137787تومان در هکتار دارای زیان بودند. جو آبی با 288943 ، ذرت علوفه ای با 25580 و ذرت دانه ای با 431860 تومان در هکتار دارای کمترین سود خالص هستند. به عبارت دیگر دارای حاشیه سود نزدیک به صفر هستند و در وضعیت سر به سر قرار دارند. گندم آبی با 1757454 تومان سود خالص در هکتار در وضعیت متوسطی قرار دارند. دو محصول چغندر قند و یونجه به ترتیب با 4040218 و 4401498 تومان سود خالص در هکتار سودآورترین محصولات در منطقه هستند و از مزیت نسبی برخوردارند. کلمات کلیدی: هزینه تولید، نهاده، عوامل تولید، آجین اسدآباد