بررسی سازگاری و پایداری عملکرد دانه لاین های جو در آزمایش های یکنواخت سراسری مناطق سردسیر دیم

پژوهش حاضر به منظور تعیین ژنوتیپ های پرمحصول و پایدار در قالب آزمایش های یکنواخت ناحیه ای جو در ایستگاه های تحقیقاتی مناطق سردسیر و سرد معتدل دیم شامل مراغه، کردستان (قاملو)، زنجان، اردبیل، سرارود وشیروان انجام گرفت. دراین بررسی تعداد 15 رقم و لاین جو به همراه سه رقم شاهد در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در سه سال زراعی 93-92 الی 95-94 مورد مطالعه و ارزیابی قرار گرفتند. در هر سال تجزیه واریانس ساده برای هر مکان و در پایان سال سوم تجزیه واریانس مرکب سه ساله برای هر مکان انجام شده و پس از آزمون یکنواختی واریانس اشتباهات آزمایشی مناطق، برای کل مناطق در سالهای مختلف تجزیه مرکب نهایی انجام شد. تجزیه مرکب (3 سال و 6 مکان) نشان داد که اثرات ساده سال، مکان و ژنوتیپ و اثرات متقابل سال× مکان، مکان× ژنوتیپ، سال× ژنوتیپ و اثر سه جانبه سال × مکان × ژنوتیپ بر عملکرد دانه از نظر آماری بسیار معنی دار هستند. بیشترین وکمترین متوسط سه ساله عملکرد دانه کل ژنوتیپ ها به ترتیب مربوط به ایستگاه قاملو (3109 کیلوگرم در هکتار) و ایستگاه شیروان (1842 کیلوگرم در هکتار) بود. بیشترین متوسط عملکرد دانه (3452 کیلوگرم درهکتار) مربوط به سال سوم بوده و سال های دوم و اول به ترتیب با 2384 و 2048 کیلوگرم در هکتار در مراتب بعدی قرار داشتند. لاین شاهد شماره2 با متوسط عملکرد دانه 2813 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد دانه را در بین ژنوتیپ های آزمایشی در سه سال و شش منطقه داشت. پس ازآن، لاین های16 و17 به ترتیب بامتوسط عملکرد 2790 و 2730 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد راداشتند. نتایج حاصل ازتجزیه پایداری به روش تیپ چهارلین و بینز، ضریب تغییرات عملکرد دانه، واریانس محیطی و مدل رتبه بندی نشان داد که ژنوتیپ های 8، 11، 12، 13، 15، 16 و 17 بعنوان لاین های پرمحصول وپایدارهستند. لاین14 نیز جزو لاین های پرمحصول ونسبتا پایدار قرار گرفت واژه های کلیدی: جو دیم، عملکرد دانه، تجزیه مرکب، پایداری عملکرد