بررسی مقدماتی کارایی روش اخلال در جفت گیری برای کنترل خسارت کرم گلوگاه انار، (Ectomyelois ceratoniae Zeller (Lep.: Pyralidae به وسیله شبه فرومون جنسی.

کرم گلوگاه انار، Ectomyelois ceratoniae Zeller (Lepidoptera: Pyralidae) ، مهمترین آفت انار در کشور می باشد که علیرغم انجام روش های مختلف کنترل مکانیکی و بیولوژیک همواره موجب خسارت قابل توجه می گردد. معرفی آنالوگ فرومون جنسی این حشره، (Z,E)-7,9,11-dodecatrienyl formate، امکان توسعه روش کنترل این آفت به روش اخلال در جفت گیری را فراهم ساخته است. در این تحقیق کارایی روش اخلال در جفت گیری به وسیله 500 گرم در هکتار محصول تجاری SPLAT EC حاوی 2% آنالوگ فرومون در سال 1394 و همزمان با فعالیت نسل های آخر پروانه کرم گلوگاه انار که موجب بیشترین خسارت می شود در استان یزد بررسی شد. برای این منظور شکار تله های پایش و درصد میوه های انار پوسیده در قطعه اخلال در جفت گیری و قطعه شاهد (بدون انجام هیچ روش کنترل) تعیین و درصد کاهش شکار تله های پایش محاسبه و درصدهای میوه های پوسیده در دو قطعه آزمایشی مورد مقایسه آماری قرار گرفتند. نتایج نشان داد که شکار تله های پایش در قطعه اخلال در جفت گیری 61 درصد کمتر از قطعه شاهد بود. برآورد خسارت کرم گلوگاه انار به روش شمارش میوه های پوسیده ریزش کرده در پای درخت در 6، 21، 89 روز پس از شروع آزمایش و نیز در هنگام برداشت نشان داد که در قطعه اخلال در جفت گیری به ترتیب 3±77، 4±58، 4±25 و 2±29 و در قطعه شاهد به ترتیب 4±47، 3±23، 3±75 و 1±12 درصد میوه های انار پوسیده بودند که اختلاف معنی داری بین قطعه شاهد و قطعه اخلال در جفت گیری را از نظر میزان خسارت کرم گلوگاه انار نشان داد. تعداد بیشتر میوه های پوسیده ریزش کرده در پای درخت در قطعه اخلال در جفت گیری، شش روز پس از شروع آزمایش، نشان داد که میزان آلودگی در این قطعه در زمان شروع آزمایش بیشتر از قطعه شاهد بود. پوسیدگی بیشتر میوه ها در قطعه اخلال در جفت گیری، سه هفته پس از شروع آزمایش، مربوط به ذخیره مراحل نابالغ آفت و نتاج افراد ماده جفت گیری کرده آفت قبل از شروع آزمایش بود. درصد میوه های پوسیده، 89 روز پس از شروع آزمایش، در قطعه شاهد سه برابر قطعه اخلال درجفت گیری بود که نشان دهنده موفقیت روش اخلال در جفت گیری در کنترل خسارت آفت در این زمان بود. بیشتر بودن تعداد میوه های پوسیده در زمان برداشت، در قطعه اخلال در جفت گیری نسبت به قطعه شاهد، می تواند احتمالا به علت احتساب میوه هایی که قبل از شروع آزمایش آلوده شده ولی ریزش نکرده بودند، باشد. واژه های کلیدیحشره، بال پولک داران، Pyralidae ، پروانه کرم گلوگاه انار، Ectomyelois ceratoniae Zeller ، فرومون، اخلال در جفت گیری ، انار .