بررسی روند تغییرات جوامع آبزیان تالاب انزلی مطالعه

تالاب بین المللی انزلی در حاشیه جنوب غربی دریای خزر با ویژگیهای منحصربه فرد خود در برقراری توازن اکولوژیکی جانوران و پرندگان دارای جایگاه استراتژیک است. تالاب انزلی زیستگاه مناسبی برای تخم ریزی، تغذیه و پرورش لارو بسیاری از موجودات آبزی مانند ماهیان محسوب میشود. هدف از مطالعه حاضر بررسی روند تغییرات جوامع آبزیان طی اردیبهشت 1393 تا فروردین 1394 بوده است. برای سنجش درجه یوتریفیکاسیون تالاب از نمایه های کلروفیلa ، فسفر کل، ازت کل ،درصد اشباع اکسیژن و حد شفافیت استفاده شده است .آنالیز آب مطابق روش کار استاندارد(APHA. 2005) بود. جهت نمونه برداری های فیزیکی و شیمیایی آب از روتنر استفاده شد. داده های حاصل از این تحقیق نشان میدهد در سال 1393 مقدار میانگین سالانه نیتروژن کل در ایستگاه های ده گانه برابر 0/519 ± 1/025 با حداقل 0/279 و حداکثر 3/187 میلی گرم در لیتر بوده است. مقدار میانگین فسفر کل بر حسب میلیگرم در لیتر برابر 0/137 با حداکثر 0/752 و حداقل 0/011 بود. مقدار میانگین غلظت کلروفیل ă بر حسب میکروگرم در لیتر برابر 47/4 با حداقل 0/6 و حداکثر 329/1 اندازه گیری شد. میانگی دمای آب در کل تالاب انزلی 7/4 ± 19/2 با حداقل 9/5 و حداکثر 32 درجه سانتیگراد اندازه گیری شد .میانگین سالانه مقدار pH درکل تالاب انزلی 0/60± 8/12 میباشد. میانگین مقدار سالانه اکسیژن محلول آب در سال 1393در مجموع مناطق چهارگانه تالاب انزلی2/6 ± 8/7 میلیگرم در لیتر بود.با توجه به نتایج حاصل همه مناطق تالاب انزلی به غیر از منطقه غربی ( تالاب آبکنار) از نظر سطح تروفی در محدوده هایپرتروف میباشد . بر اساس این نتایج و با توجه شاخص های تروفی کلروفیل و عمق سکشی دیسک همه مناطق تالاب انزلی در حد هاپرتروف می باشد.بر اساس غلظت کل نیتروژن و غلظت اکسیژن محلول کلیه مناطق تالاب در محدوده یوتروف هستند. گروههای فیتوپلانکتونی نقش ویژه ای در کیفیت آب تالاب دارند. بررسی فیتوپلانکتون در 10 ایستگاه و از اردیبهشت ماه 1393 الی فروردین ماه1394 انجام شد. نمونه برداری فیتوپلانکتون با تیوپ(P.V.C) صورت گرفت براساس نتایج حاصله دراین بررسیها 91 جنس( 31، 12،36، 5، 3، 3 و1 جنس به ترتیب از شاخه های Bacillariophyta، Chlorophyta، Cyanophyta، Pyrrophyta، Euglenophyta،Chrysophyta ،Xanthophyta مورد شناسایی قرارگرفت. نتایج نشان داد که ایستگاه مرکز تالاب غرب با میانگین سالانه 20532304± 98330433 عدد در لیتر بیشترین تراکم را در مقایسه با سایر ایستگاهها دارا بوده است. شاخه های Cyanophyta و Bacillariophyta خصوصا جنس های Oscillatoria و Cyclotella درتمامی ایستگاههاغالب بوده است. بطورکلی میانگین تراکم فیتوپلانکتونی درتابستان بیش از سایر فصول و در پاییز کمترین مقدار بوده است. طبق بررسیها حداقل شاخص تنوع در ایستگاه مرکز تالاب غرب با میانگین سالانه 1/74 و حداکثر این شاخص با میزان 2/25 و 2/24 به ترتیب در ایستگاههای ورودی تالاب آبکنار و پاسگاه سرخانکل برآورد گردید مقایسه مطالعه حاضر با مطالعه فلاحی و همکاران( 1395 ) که طی بررسیهای اسفند 1389 تا بهمن 1390 صورت گرفت نشان می دهد که میانگین کل تراکم فیتوپلانکتون و تنوع شاخه های Bacillariophyta، Chlorophyta، Chrysophyta و Pyrrophyta افزایش یافته ولیکن تنوع شاخه Cyanophyta و Euglenophyta کاهش یافته است. طبق آنالیز آماری کروسکال والیس تراکم فیتوپلانکتون در ایستگاهها ، ماهها و فصول مختلف معنی دار بوده است ( p> 0.05 ) . تراکم شاخه ها نیز با هم اختلاف معنی دار داشته اند( p<0.05 ). بررسی موجودات زیوپلانکتونی نیز در همان 10 ایستگاه بررسی فیتوپلانکتون صورت گرفت. نمونه برداری با تیوپ ( PVC ) و عبور از تور پلانکتونی 30 میکرون صورت گرفت . نمونه ها توسط میکروسکوپ اینورت مورد شناسایی و شمارش قرارگرفتند . طبق نتایج حاصله 72 جنس ) 1، 8، 4، 35، 15، 2، 1، 1، 1، 1 و3 ( به ترتیب از شاخه های Actinopoda، Rhizopoda، Ciliophora ، Rotatoria ،Arthropoda ، Gastrotricha، Mollusca ، Tardigrada، Nematoda ،Porifera وAnnelida)شناسایی شدند. نتایج نشان داد که که حداکثر میانگین سالانه تراکم زیوپلانکتونی با 9667± 12383 عدد در لیتر ایستگاه کومه شیجان و تراکم زیوپلانکتون در فصل تابستان بیش از سایر فصول بوده است. بطورکلی شاخه Rotatoria 59 درصد ، شاخه Rhizopoda 8 درصد، شاخه Ciliophora 30 درصد و فوق رده Copepoda 3 درصد از تراکم زیوپلانکتونی را تشکیل داده اند. طبق نتایج جمعیت زیوپلانکتون نسبت به مطالعات گذشته افزایش یافته است . طبق آنالیز آماری کروسکال والیس تراکم زیوپلانکتون در ایستگاهها ، ماهها و فصول مختلف معنی دار نبوده ( p> 0.05 ) ولیکن شاخه ها با هم اختلاف معنی دار داشته اند( p<0.05 ).بررسی موجودات بنتیکی نیز در همان 10 ایستگاه مطالعات قبلی و با سه تکرار توسط گراب Van Veen Grab با سطح مقطع 400 سانتی متر مربع طی سال 94-1393 بمدت یکسال بطور ماهیانه انجام شد. یک نمونه از رسوبات در هر ایستگاه برای تعیین در صد محتوای مواد آلی و دانه بندی جمع آوری شد. 14 گروه از کفزیان در تالاب انزلی شناسایی شدند که دو خانواده Chronomidae و Tubificidae از نظر فرا وانی و پراکنش فون غالب بوده اند. بیشینه و کمینه فراوانی کفزیان در ایستگاههای بترتیب سیاه درویشان با 1119/8±609 و ایستگاه کومه آقاجانی با 20/2±16 عدد بر متر مربع بدست آمد. ذرات سیلت و رس در اکثر ایستگاهها بیش از 85 در صد از ترکیب دانه بندی رسوبات بستر تالاب را شامل می شوند. البته ایستگاه 5 دارای کمترین درصد سیلت (27/92 ±72/21) و ایستگاه ورودی تالاب غرب ( سپاه آبکنار) با 3/08 ±93/32 درصد، بیشترین مقدار سیلت را در بافت رسوبات خود داشته است. بر اساس آنالیز CCA درصدمواد آلی ( %TOM) و دانه بندی رسوبات بستر بر فراوانی شیرونومید تاثیر گذار بوده و فراوانی توبیفیسیده ها وکل کفزیان متاثرازاین عوامل نبوده اند . تشدید روند یوتروفی شدن تالاب روی زیستمندان آن تاثیر گذ