بررسی امکان استفاده از مکمل های آهن و آنتلی اکسلیدانت در بهبود ریز ازدیادی ارقام فندق ( Corylus avellana )

فندق گیاهی تک پایه و دو جنسی از خانواده Betulaceae و از جنس Corylus می باشد و با توجه به اهمیت اقتصادی و تغذیه ای آن، از جمله گیاهانی است که حفظ و ذخیره درون شیشه ای ژرمپلاسم آن در دستور کار بخش تحقیقات ژنتیک و بانک ژن گیاهی ملی ایران قرار دارد. براین اساس، و با توجه به بروز برخی مشکلات گزارش شده در ریزازدیادی فندق، این پژوهش با فرض اینکه استفاده از آنتی اکسیدانت و مکمل های آهن باعث بهبود شرایط تکثیر ارقام انتخابی گردویی89 و پشمینه 89 فندق در شرایط این ویترو می شوند،انجام شد. تیمارهای مرحله استقرار شامل غلظت های مختلف آنتی اکسیدانت اسید آسکوربیک در محیط کشت پایه DKW، مرحله پرآوری شاخه شامل تیمارهای اضافه کردن مکمل آهن به محیط کشت پایه DKW و در مرحله ریشه زایی، سه روش ریشه زایی درون شیشه ای، برون شیشه ای و تلفیقی مورد مقایسه قرار گرفتند. تمامی آزمایشات در قالب فاکتوریل بر مبنای طرح کاملا تصادفی با تعداد تکرار نامساوی انجام شد و با اندازه گیری صفات مربوط به رشد و تکثیر، تجزیه آماری صورت گرفت. اثر اسید آسکوربیک بر صفت پاسخ دهی جوانه های دو رقم پشمینه و گردویی فندق در مرحله استقرار معنی دار نبود اما بر اساس نتایج تجزیه واریانس طول شاخه، اختلاف معنی داری بین دو رقم فندق و غلظت های اسید آسکوربیک وجود داشت و نشان داده شد که غلظت 200 میکرومولار اسید آسکوربیک در محیط کشت مرحله استقرار فندق میتواند باعث بهبود طول شاخه شود. اثر تیمارهای آهن در مرحله پرآوری شاخه برای همه صفات اندازه گیری شده معنی دار بود و نشان داده شد که استفاده از مقادیر بالای مکمل های آهن می تواند شاخص های رشد و تکثیر این دو رقم فندق را در شرایط این ویترو بهبود بخشد. تجزیه واریانس تعداد ریشه در مرحله ریشه زایی نشان داد اختلاف معنی داری بین ارقام و بین روشهای ریشه-زایی وجود دارد اما از حیث طول ریشه اختلاف معنی داری نداشتند. مقایسه میانگین تیمارها نشان داد که تیمار تلفیقی با اختلاف معنی داری،میانگین تعداد ریشه بالاتر دارد و بین دو تیمار درون شیشه ای به عنوان شاهد و تیمار برون شیشه ای تفاوت معنی داری وجود نداشت. براساس نتایج بدست آمده در این تحقیق، استفاده از آنتی اکسیدانت در مرحله استقرار، مکمل آهن در مرحله پرآوری شاخه و روش تلفیقی ریشه زایی در ریزازدیادی ارقام گردویی و پشمینه فندق توصیه می شود.کلید واژه ها: ریزازدیادی، فندق، Corylus avellana