بررسی مواد آنتی اکسیدان، فنول کل، پلی فنول ها و اثر ضدسرطانی گیاه باریجه (Ferula gummosa)

این تحقیق با هدف بررسی ترکیب های شیمیایی، بررسی فعالیت آنتی اکسیدانی و ارزیابی خواص سیتوتوکسیک عصاره و اسانس گیاه باریجه (F. gummosa) و صمغ آن که در سال 1392 از استان فارس جمع آوری گردید، انجام شد. پل فنول های موجود در عصاره متانولی گیاه و صمغ آن با استفاده از HPLC، تعیین شد. فعالیت آنتی اکسیدانی تام نمونه های عصاره با آزمون DPPH ارزیابی شد. میزان فنل کل با روش فولین سیلکاتیو اندازه گیری شد. اسانس فرار با روش تقطیر با آب جداسازی شد و ترکیب های موجود در آن با دسنگاه GC و GC/MS شناسایی و اندازه گیری شد. اثرات سیتوتوکسیک گیاه و صمغ در برابر دو رده سلولی MCF-7 و K562 با آزمون MTT ارزیابی شد. میزان فنل کل در عصاره اندام هوایی 1/0±1/5 و در عصاره صمغ گیاه 1/0±1/4 میلی گرم بر گرم بود. فعالیت آنتی اکسیدانی عصاره گیاه 5/89±5/4007 میکروگرم بر میلی لیتر و در عصاره صمغ 9/278±7/5698 میکروگرم بر میلی لیتر بود. میزان ترکیب های پلی فنلی در عصاره گیاه بیشتر از عصاره صمغ بود. آنالیز بازده اسانس نشان داد که آلفا-پینن (8/18 %)، بولنزول (6/14 %) و هومولن اپوکسید II (6/9 %)، اجزای اصلی اسانس اندام هوایی گیاه و بتا-پینن (2/34 %)، بولنزول (5/5 %) و لیمونن (9/4 %)، اجزای اصلی اسانس صمغ بودند. عصاره متانولی صمغ اثر سیتوتوکسیک قوی تری در برابر رده سلولی MCF-7 (9/0±0/11) و K562 (1/0±1/13) از خود نشان داد. نتایج نشان داد که اگر چه اسانس و عصاره اندام هوایی و صمغ گیاه باریجه، منبع غنی ترکیب های طبیعی با خواص مهم بیولوژیک هستند ولی نتایج حاصل از مقایسه IC50، نشان داد که اسانس و عصاره قسمت هوایی باریجه و اسانس صمغ این گیاه، در غلظت های پایین بر دو رده MCF-7 و K562 اثری ندارند. تنها عصاره صمغ این گونه بر هر دو رده سلولی سرطانی در غلظت های پایین اثر مهار کننده دارد.واژه های کلیدی: باریجه، آنتی اکسیدان، فنول کل، پلی فنول، اسانس فرار، اثرات سیتوتوکسیک.