بررسی اثر آبیاری تناوبی و مقادیر مختلف کود نیتروژن بر عملکرد و اجزای عملکرد برنج در استان گیلان

کمبود آب آبیاری از مسایل مهمی است که امروزه کشت برنج را در دنیا و استان گیلان تحت تاثیر قرار داده است. یکی از راهها برای جبران کمبود آب در زراعت برنج، استفاده از روش آبیاری تناوبی است. این روش می تواند سایر فعالیت های زراعی از جمله مدیریت استفاده از کود را تحت تاثیر قرار دهد. این تحقیق به منظور تعیین مناسب ترین مدیریت کود نیتروژن در روش های مختلف آبیاری در سال زراعی 1394 و 1395در موسسه تحقیقات برنج کشور اجرا شد. عامل مدیریت آبیاری تناوبی به عنوان پلات اصلی در 5 سطح (آبیاری غرقاب دایم و آبیاری تناوبی 5، 8، 10 و 15 روز) و عامل مقدار کود نیتروژن به عنوان پلات فرعی در 6 سطح (0، 30، 45، 60، 75 و90 کیلوگرم در هکتار از منبع اوره) در یک آزمایش اسپیلت پلات با 3 تکرار در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی بر روی برنج رقم هاشمی انجام شد. عملیات کاشت، داشت و برداشت بر اساس روال معمول منطقه انجام گرفت. در انتهای دوره رشد نیز صفاتی مانند عملکرد دانه، عملکرد کاه، تعداد دانه پر و پوک،درصد پوکی،وزن هزاردانه،تعداد پنجه،طول خوشه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت اندازه گیری شد. نتایج به دست آمده نشان داد که تاثیر رژیم آبیاری و سطوح کود نیتروژن بر عملکرد دانه، عملکرد کاه،زیست توده،تعداد پنجه در بوته، ارتفاع بوته،وزن 100 دانه،تعداد دانه های پر و پوک در خوشه معنی دار است. اما اثر سال فقط بر مقدار مصرف آب ،تعداد دانه پوک و درصد پوکی معنی دار است. تیمار آبیاری با دور 5 روزه با عملکرد دانه 3278 کیلوگرم در هکتار به طور معنی داری عملکرد دانه بیشتر از سایر تیمارهای آبیاری تولید نمود. بیشترین عملکرد دانه بین تیمارهای کودی نیز از تیمار کاربرد 90 کیلوگرم نیتروژن در هکتار با 3388 کیلوگرم شلتوک در هکتار به دست آمد. مقدار مصرف آب آبیاری در تیمار آبیاری با دور 5 روزه نسبت به غرقاب دایم حدود 360 مترمکعب در هکتار کمتر بود. با توجه به این که حداکثر عملکرد (4355 کیلوگرم شلتوک در هکتار) از ترکیب آبیاری 5 روزه و کاربرد 90 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به دست آمد و این ترکیب بیشترین کارایی مصرف آب آبیاری (688 گرم شلتوک به ازای مصرف هر متر مکعب آب آبیاری) را نیز داشت، می تواند به عنوان یک یافته مهم تلقی شده و برای شالیزارهای با بافت سنگین استان گیلان توصیه گردد.واژه های کلیدی: آبیاری، نیتروژن، برنج، عملکرد، اجزای عملکرد