بررسی سازگاری و پایداری عملکرد دانه لاین های جو در آزمایش های یکنواخت سراسری در شرایط دیم مناطق سرد و معتدل

این تحقیق برای تعیین ژنوتیپ های پرمحصول و بررسی پایداری عملکرد دانه در قالب آزمایش های یکنواخت ناحیه ای جو در ایستگاه های تحقیقاتی مناطق سردسیر و سرد معتدل دیم شامل مراغه، کردستان(قاملو)، زنجان، اردبیل، سرارود، شیروان و همدان انجام گرفت. در این بررسی تعداد 14 رقم و لاین جو به همراه دو رقم شاهد در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در سه سال زراعی 96-93 مورد مطالعه و ارزیابی قرار گرفتند. بدلیل شرایط نامساعد محیطی در برخی سالها، آزمایشات در تعدادی از ایستگاه ها از بین رفتند. در هر سال تجزیه واریانس ساده برای هرمکان و در پایان سال سوم تجزیه واریانس مرکب چند ساله برای هر مکان انجام شد. بدلیل از بین رفتن برخی آزمایشات، تجزیه مرکب نهایی با در نظر گرفتن عامل محیط به جای عامل مکان و سال انجام شده و پس از آزمون یکنواختی واریانس اشتباهات آزمایشی محیط ها برای 13 محیط تجزیه مرکب نهایی انجام گرفت. نتایج این تجزیه نشان داد که اثر ساده محیط بر عملکرد دانه از نظر آماری بسیار معنی دار است. بیشترین و کمترین متوسط عملکرد دانه کل ژنوتیپ ها به ترتیب مربوط به محیط 3 (4407 کیلوگرم در هکتار) و محیط 12 (1578 کیلوگرم در هکتار) بود. اثر ساده ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ و محیط نیز غیرمعنی دار شدند. لذا مقایسه میانگین عملکرد دانه انجام نشد. لاین شماره 6 با متوسط عملکرد دانه 2964 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد دانه را در بین ژنوتیپ های آزمایشی در بین محیط ها داشت. پس از آن لاین 9 با متوسط عملکرد 2932 کیلوگرم در هکتار قرار داشت. لاین های 5 و 7 نیز جزو لاین های پر محصول بودند. بدلیل معنی دار نبودن اثر متقابل ژنوتیپ× محیط، لزومی به انجام تجزیه پایداری نبود و ژنوتیپ های فوق بعنوان لاین های پرمحصول و با سازگاری عمومی شناسایی شدند. واژه های کلیدی: جو دیم، عملکرد دانه، تجزیه مرکب، سازگاری