بررسی اثرات تغییرات آب و هوایی بلند مدت بر تولید علوفه مراتع جهت استفاده در برنامه بیمه مراتع استان سمنان(مراتع قشلاقی نورالدین آباد گرمسار)

به دلیل ارتباط مستقیم علوفه مرتع با برخی از عوامل طبیعی، دامداری در مراتع از عرصه های بسیار پر خطر و با ریسک بالا برای سرمایه گذاری در بخش کشاورزی قلمداد می شود. مهمترین فاکتورمحدود کننده تولید علوفه مراتع بویژه در مناطق خشک و نیمه خشک کمبود بارندگی است. در این مناطق راندمان مصرف آب عبارت است از میزان آب ذخیره شده در ناحیه توسعه ریشه در اول فصل رویش و همچنین آب ناشی از بارندگی موثر در فصل رویش که بصورت تبخیر و تعرق مورد استفاده گیاه قرار می گیرد. منطقه مورد بررسی در 20 کیلومتری جنوب شرقی گرمسار و در ارتفاع حدود 800 متر از سطح دریا، منطقه نسبتا هموار و در محدوده مراتع قشلاقی است. در این تحقیق نخست مطالعات پوشش گیاهی از قبیل درصد پوشش، تراکم، فراوانی و سپس عوامل طبیعی موثر بر تولید علوفه مرتع در هر سایت و همچنین علوفه تولید شده برای هر گونه گیاهی در هر سایت به مدت 4 سال متوالی (1394-1391) اندازه گیری شد. عوامل طبیعی موثر بر تولید، شامل اطلاعات آب و هوایی که با استفاده از آمار ایستگاه های هواشناسی بر اساس نیازهای مدل حداقل ده ساله استخراج گردید. با حفر دو پروفیل خاک، خصوصیات فیزیکی وشیمیایی خاک مورد اندازه گیری قرار گرفت. مقدار رطوبت اول فصل رویش موجود در خاک نیز در طول دوره تحقیق بر اساس نیازهای مدل با استفاده از دستگاه TDR مورد اندازه گیری قرارگرفت. براین اساس مدل برآورد تولید علوفه در این بررسی با توجه به مولفه های گیاه، خاک و داده های آب و هوایی در قالب رگرسیون چندمتغیره جایگزین روش های تجربی برآورد تولید علوفه مرتع گردید. نتایج آنالیز نشان داد که شاخص های پوشش گیاهی در طی 4 سال تفاوت معنی دار وجود نداشته است. نتایج حاصل از رگرسیون گام به گام بعنوان بهترین مدل بین عوامل اقلیمی میانگین حداکثر و میانگین حداقل دمای هوا ، رطوبت نسبی خاک و حداکثر مطلق رطوبت هوا با تولید کل مرتع بیشترین ارتباط (80 تا 90 درصد) را نشان دادند و مهم تر از سایر عوامل اقلیمی بوده اند. بهترین رابطه برآورد تولید علوفه سالانه در این سایت وقتی حاصل می شود که از دمای حداقل، حداکثر دما، رطوبت نسبی خاک و رطوبت هوا استفاده گردد. میانگین تولید گونه ها در این سایت 149 کیلوگرم در هکتار و گونه شاخص منطقه گیاه خارشتر Alhagi camelorum بوده است. واژه های کلیدی: مرتع، شاخص اقلیمی، برآورد تولید علوفه، استان سمنان، مرتع نورالدین آباد.