بررسی سازگاری و پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ های نخود در آزمایش های یکنواخت سراسری مناطق نیمه گرمسیر دیم

به منظور دست یابی به ژنوتیپ های نخود کابلی پرمحصول تر از ارقام موجودکه واجد صفات مناسبی چون عملکرد دانه، تعداد غلاف در بوته بیشتر، درشتی دانه، زودرسی و دیگر صفات زراعی موردنظر باشند، تعداد 18 ژنوتیپ پیشرفته نخود انتخابی از آزمایش های پیشرفته مقایسه عملکرد سال زراعی 93-1392 به همراه ارقام شاهد عادل و آزاد به مدت سه سال زراعی (96-1393) در مناطق گچساران، گنبد، خرم آباد و ایلام در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار کشت شدند. روش های مختلفی برای تعیین اثر متقابل ژنوتیپ * محیط وجود دارد که مهم ترین آنها عبارتند از روش های پارامتری، ناپارامتری و چندمتغیره. در این پژوهش از روش های امی و رگرسیون مکانی (بای پلات) برای تجزیه اثرات متقابل ژنوتیپ × محیط استفاده شد. در روش چندمتغیره اثرات اصلی افزایشی و اثرات متقابل ضرب پذیر (AMMI) استفاده شده در این تحقیق ژنوتیپ های شماره 1، 8، 12، 13، 16 و 18 با اختصاص کمترین مقادیر رتبه و بالاترین میانگین عملکرد دانه در گروه ژنوتیپ های پایدار قرار گرفتند. در روش رگرسیون مکانی، ژنوتیپ های شماره 12، 13 و 9 با کمترین سهم در اثر متقابل ژنوتیپ و محیط به عنوان پایدارترین ژنوتیپ ها انتخاب شدند. با توجه به نتایج بدست آمده ژنوتیپ های شماره 1، 8، 9، 12، 13، 16 و 18 به عنوان ژنوتیپ های امیدبخش و کاندیدای معرفی انتخاب شدند.واژه های کلیدی: نخود، پایداری عملکرد، روش امی، بای پلات