بررسی بهداشت نخلستان در کاهش آلودگی بیماری خامج در استان خوزستان

نخل خرما (Phoenix dactylifera L.) با سطح زیرکشت حدود 31300 هکتار یکی از محصولات باغی مهم و استراتژیک در استان خوزستان است که نقش مهمی در امنیت غذایی، ایجاد اشتغال، حفظ و پایداری محیط زیست و اقتصاد ملی، صادرات و ارزآوری ایفا می کند. بیماری پوسیدگی گل آذین خرما (خامج) ناشی از قارچ Mauginiella scaettae Cavara, (1925) در سال های اخیر به علت عدم رعایت بهداشت، در بعضی از نخلستان های آبادان، خرمشهر و شادگان موجب خسارت و کاهش تولید محصول شده است. قارچ عامل بیماری به صورت میسیلیوم روی تنه و بقایای خوشه و برگ در تاج نخل زمستان گذرانی می کند و می تواند باعث خسارت بیشتری به خوشه ها در سال بعد گردد. این مطالعه به منظور بررسی اثر بهداشت زراعی نخلستان در کاهش اینوکلوم اولیه و شدت آلودگی بیماری خامج در یکی از نخلستان های آلوده رقم استعمران در منطقه شادگان که آلودگی بسیار شدیدی به بیماری داشت، به سفارش سازمان جهاد کشاورزی استان خوزستان اجرا شد. در طی فصول بهار، تابستان و زمستان سال های 1393 و 1394 با مراجعه به نخلستان های آلوده، نمونه برداری از گل آذین های مشکوک به بیماری صورت گرفت و درصد آلودگی تعیین شد. پس از انتقال نمونه های آلوده به آزمایشگاه ستاد پژوهشکده خرما و میوه های گرمسیری، قارچ عامل بیماری جداسازی و خالص سازی شد. سپس جهت اعمال تیمارهای آزمایش ابتدا نخلستان های آلوده به بیماری شناسایی گردید و سپس تیمارهای آزمایش شامل 1- فقط پاکسازی و انهدام بقایای گیاهی، 2- جمع آوری بقایای آلوده و انهدام آن ها، سپس سم پاشی با قارچ کش کاربندازیم 5/2 در هزار، 3- جمع آوری بقایای آلوده و انهدام آن ها، سپس محلول پاشی با قارچ کش بیولوژیک تریکودرما 2 در هزار و 4- شاهد بدون پاکسازی و بدون استفاده از سموم قارچ کش یا بیولوژیک اجرا شد. درصد تاثیر کاربرد تیمارهای آزمایش محاسبه شد و به کمک آزمون چند دامنه ای دانکن مقایسه گردید. نتایج نشان داد که بین درصد آلودگی تیمارها اختلاف وجود دارد. میزان خسارت در تیمار اول نسبت به تیمارهای دوم و سوم کمی بیش تر بوده است.واژه های کلیدی: پوسیدگی گل آذین، خامج، خوزستان