شناسایی منابع مقاومت ژنتیکی به بیماری های لکه برگی سپتوریایی و بلایت فوزاریومی سنبله در ژنوتیپ های پیشرفته گندم نان و دوروم دیم

بیماری های سپتوریوز برگ و فوزاریوم سنبله ی گندم از مهمترین بیماری های این محصول در ایران و جهان است که به ویژه در سالهای مستعد از نظر شرایط آب و هوایی توان تبدیل شدن به اپیدمی های مخرب به ویژه در استانهای خوزستان، گلستان، ایلام و منطقه ی مغان را دارند. از موثرترین و اقتصادی ترین روش های کنترل که تاثیرات مخرب زیست محیطی نیز ندارد تولید و استفاده از ارقام مقاوم است. در این مطالعه، عکس العمل 489لاین پیشرفته گندم نان و دوروم دیم نسبت به بیماری های لکه برگی سپتوریایی و بلایت فوزاریومی سنبله بررسی شد. ارزیابی ژنوتیپ ها نسبت به بیماری لکه برگی سپتوریایی در مرحله ی گیاه کامل در گرگان و دزفول و در مرحله ی گیاهچه ای در شرایط کنترل شده گلخانه با استفاده از یک جدایه عامل بیماری با قدرت بیماریزایی بالا (MPS 6-1-6) و نسبت به بلایت فوزاریومی سنبله در مرحله گیاه کامل در گرگان پس از آلوده سازی مصنوعی انجام شد.نتایج بررسی واکنش گیاهچه ای نسبت به بیماری لکه برگی سپتوریایی گندم در گلخانه نشان داد که تعداد 152ژنوتیپ (1/%13) مقاوم، 268 ژنوتیپ (80/%54) حساس و 69 ژنوتیپ (11/%14) خیلی حساس هستند. ارقام تجاری هما، هشترود، آفتاب، قابوس و دهدشت در مرحله ی گیاهچه ای مقاوم به این بیماری بودند. ارزیابی واکنش مزرعه ای نسبت به لکه برگی سپتوریایی نشان داد که در گرگان و دزفول به ترتیب 281 (5/%57) و 364 (43/%74) از ژنوتیپ ها مقاوم می باشند. در مرحله گیاه کامل 218 (60/%44) ژنوتیپ نسبت به بیماری سپتوریوز برگی گندم در هردو منطقه آزمایش واکنش مقاوم به بیماری نشان دادند که شامل 115 ژنوتیپ گندم نان و 103 ژنوتیپ گندم دوروم بودند که می توانند در برنامه های به نژادی مورد بهره برداری قرار داد. رقم های تجاری باران، اوحدی، سرداری، سایین، آذر2، هما، آفتاب، زاگرس، گهر و دهدشت در این گروه قرار گرفتند. با توجه به نتایج حاصل از تلفیق واکنش های گلخانه ای و گیاه کامل ، 123 ( 15/%25) ژنوتیپ دارای مقاومت گیاهچه ای و گیاه کامل در دو مکان بودند که دارای پتانسیل آزادسازی به عنوان رقم هستند. ارقام تجاری هما، آفتاب و دهدشت از زمره ی این ژنوتیپ ها بودند. بررسی مقاومت ژنوتیپ های گندم دیم نسبت به بلایت فوزاریومی سنبله در گرگان نشان داد که از مجموع ژنوتیپ های مورد بررسی ارزیابی شده، تعداد 243 ( 7/%49) مقاوم به بیماری می باشند. اکثر ارقام تجاری گندم دیم مانند باران، اوحدی، آذر2، سرداری، تک آب، اوحدی، سایین، هشترود، آفتاب، زاگرس و کریم نسبت به این بیماری مقاوم بودند.واژه های کلیدی: گندم، لکه برگی سپتوریایی، بلایت فوزاریومی سنبله، مقاومت بیماری های سپتوریوز برگ و فوزاریوم سنبله ی گندم از مهمترین بیماری های این محصول در ایران و جهان است که به ویژه در سالهای مستعد از نظر شرایط آب و هوایی توان تبدیل شدن به اپیدمی های مخرب به ویژه در استانهای خوزستان، گلستان، ایلام و منطقه ی مغان را دارند. از موثرترین و اقتصادی ترین روش های کنترل که تاثیرات مخرب زیست محیطی نیز ندارد تولید و استفاده از ارقام مقاوم است. در این مطالعه، عکس العمل 489لاین پیشرفته گندم نان و دوروم دیم نسبت به بیماری های لکه برگی سپتوریایی و بلایت فوزاریومی سنبله بررسی شد. ارزیابی ژنوتیپ ها نسبت به بیماری لکه برگی سپتوریایی در مرحله ی گیاه کامل در گرگان و دزفول و در مرحله ی گیاهچه ای در شرایط کنترل شده گلخانه با استفاده از یک جدایه عامل بیماری با قدرت بیماریزایی بالا (MPS 6-1-6) و نسبت به بلایت فوزاریومی سنبله در مرحله گیاه کامل در گرگان پس از آلوده سازی مصنوعی انجام شد.نتایج بررسی واکنش گیاهچه ای نسبت به بیماری لکه برگی سپتوریایی گندم در گلخانه نشان داد که تعداد 152ژنوتیپ (1/31%) مقاوم، 268 ژنوتیپ (80/54%) حساس و 69 ژنوتیپ (11/14%) خیلی حساس هستند. ارقام تجاری هما، هشترود، آفتاب، قابوس و دهدشت در مرحله ی گیاهچه ای مقاوم به این بیماری بودند. ارزیابی واکنش مزرعه ای نسبت به لکه برگی سپتوریایی نشان داد که در گرگان و دزفول به ترتیب 281 (5/57%) و 364 (43/74%) از ژنوتیپ ها مقاوم می باشند. در مرحله گیاه کامل 218 (60/44%) ژنوتیپ نسبت به بیماری سپتوریوز برگی گندم در هردو منطقه آزمایش واکنش مقاوم به بیماری نشان دادند که شامل 115 ژنوتیپ گندم نان و 103 ژنوتیپ گندم دوروم بودند که می توانند در برنامه های به نژادی مورد بهره برداری قرار داد. رقم های تجاری باران، اوحدی، سرداری، سایین، آذر2، هما، آفتاب، زاگرس، گهر و دهدشت در این گروه قرار گرفتند. با توجه به نتایج حاصل از تلفیق واکنش های گلخانه ای و گیاه کامل ، 123 ( 15/25%) ژنوتیپ دارای مقاومت گیاهچه ای و گیاه کامل در دو مکان بودند که دارای پتانسیل آزادسازی به عنوان رقم هستند. ارقام تجاری هما، آفتاب و دهدشت از زمره ی این ژنوتیپ ها بودند. بررسی مقاومت ژنوتیپ های گندم دیم نسبت به بلایت فوزاریومی سنبله در گرگان نشان داد که از مجموع ژنوتیپ های مورد بررسی ارزیابی شده، تعداد 243 ( 7/49%) مقاوم به بیماری می باشند. اکثر ارقام تجاری گندم دیم مانند باران، اوحدی، آذر2، سرداری، تک آب، اوحدی، سایین، هشترود، آفتاب، زاگرس و کریم نسبت به این بیماری مقاوم بودند.واژه های کلیدی: گندم، لکه برگی سپتوریایی، بلایت فوزاریومی سنبله، مقاومت