بررسی مقاومت به تنش گرمایی در توده های اصلاحی چغندرقند

هدف این تحقیق بررسی تاثیر تنش گرما در مرحله جوانه زنی و استقرار بر ژنوتیپ های مختلف چغندرقند جهت شناسایی ژنوتیپ های مقاوم جهت استفاده در تولید ارقام مقاوم به گرما در سالهای 94 و 95 در سه مرحله آزمایشگاهی، گلخانه ای و مزرعه ای (در کرج و مغان) انجام شد. در ابتدا برای تعیین مقدار دمای مناسب جهت تفکیک توده های اصلاحی از نظر درصد جوانه زنی در شرایط تنش گرما، 4 رقم تجارتی استفاده شد. دمای 30 درجه سانتی گراد که در آن حدود 70درصد بذور قادر به جوانه زنی بودند، به عنوان درجه حرارت بالای مناسب گزینش انتخاب شد. سپس جوانه زنی 39 ژنوتیپ مختلف، در دماهای 20 و 30 درجه سانتی گراد بررسی شد. آزمایش گلخانه ای به صورت کاملا" تصادفی با 10 تکرار با استفاده از 31 ژنوتیپ منتخب در مرحله آزمایشگاهی، در دمای 30 درجه سانتی گراد انجام شد. آزمایش مزرعه ای به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با شش تکرار با استفاده از 8 ژنوتیپ انتخابی در مرحله گلخانه ای در کرج و مغان در دو تاریخ کاشت اوایل اردیبهشت و اوایل تیرماه انجام شد. در دو مرحله ذکر شده اخیر صفات شاخص سطح برگ، وزن تر و خشک برگ و دمبرگ، سبزی برگ، پارامترهای فلورسانس کلروفیل (Fv/Fm, F0, Fm, Fv) و درجه حرارت برگ اندازه گیری شدند. نتایج حاصل از آزمایشگاه نشان داد که ژنوتیپ S1- 92521 و ژنوتیپ S1- 92006 به ترتیب متحمل ترین و حساس ترین ژنوتیپ ها در بین ژنوتیپ های مورد بررسی بودند. در آزمایشات گلخانه ای ژنوتیپ های SHR02.P4, SB26, S1-92615, S1-92750, S1-92685, 31714 92751, S1-92748, و SB33-H-1 از نظر بنیه بذر و Fv/Fm برتر بودند. ژنوتیپ های S1-92039، S1-92749، SB33-H-2، 110-7-8، S1-92747، SB33-H-3 و SB27-H-3 بیشترین میزان سبزی برگ، وزن خشک کل بوته و سطح برگ را داشتند. در آزمایشات مزرعه ای در شرایط تنش در مقایسه با شرایط شاهد، مقدار وزن خشک برگ و کل بوته و همچنین شاخص سطح برگ کاهش یافت. ژنوتیپ S1-92521 بیشترین مقدار Fv/Fm در شرایط کرج ومغان و بیشترین مقدار کاهش دمای برگ را در مغان و در شرایط تنش را داشت. در مجموع نتایج آزمونهای آزمایشگاهی، گلخانه ای و مزرعه ای با همدیگر همسو بوده و ژنوتیپ S1- 92521را می توان بعنوان ژنوتیپ متحمل به تنش گرمایی معرفی کرد. کلمات کلیدی: چغندرقند، تنش گرما، ژنوتیپ، کرج، مغان