آینده پژوهی ایران ۱۳۹۳

«آینده پژوهی ایران ۱۳۹۳» اولین تجربه ارائه گزارش های سالانه «آینده پژوهی ایران» است. در این گزارش از مجموعه ای از روش های علمی استاندارد آینده پژوهی برای ارائه تصویری از آینده ایران در افق یک ساله استفاده شده است. این گزارش که زمستان سال 1392 تهیه شده، به این پرسش پاسخ داده است که مسائل کلیدی ایران در سال آینده (۱۳۹۳) چه موضوعات و چالش هایی هستند؟ از این رو پس از بررسی مدل های مختلف تحلیل فاکتورهای کلان، مدلی مبتنی بر 10 حوزه موضوعی برای «پویش محیط» ایران برساخته و از خبرگان و کارشناسان خواسته شد تا ۱۰ موضوع کلیدی ایران سال ۱۳۹۳ را به ترتیب اولویت نام ببرند.

۱۰ مسئله اول ایران در سال ۱۳۹۳ از سوی کارشناسان، به ترتیب زیر اولویت گذاری شد:

(1) تعیین تکلیف پرونده هسته ای، (2) تشدید تنش های سیاسی و نزاع های قدرت، (3) تداوم تلاطم یا ثبات اقتصادی، (4) تشدید بحران کم آبی و خشکسالی، (5) افزایش مرکزگریزی و چالش تکثر فرهنگی، (6) بحران آلودگی هوا، (7) تزلزل نهاد خانواده، (8) افزایش مشکلات سلامت روان، (9) سقوط وجهه ملی صدا و سیما و (10) کاهش سرمایه اجتماعی.

این ۱۰ مسئله مستقل از یکدیگر نیستند و می توانند اثرات متقابلی بر یکدیگر داشته باشند. به عبارتی وقوع یک مسئله می تواند در وقوع مسئله دیگر اثرگذار شود. این اثرگذاری نیز توسط کارشناسان سنجیده شده است. پس از شناسایی و تدوین ۱۰ مسئله اول سال ۱۳۹۳ با نظرسنجی از کارشناسان، در مرحله بعدی ماتریس تأثیرات تقاطعی رابطه میان این مسائل در اختیار کارشناسان قرار گرفت و آن ها شدت تأثیرگذاری هر یک از مسائل بر مسائل دیگر را امتیازدهی کردند و بدین ترتیب اثرات متقابل نیز شناسایی شده و با بهره گیری از نرم افزارهای تخصصی تحلیل و نتایج در قالب گراف های شبکه ای ترسیم شد. نتایج تحلیل شبکه ای ترتیب اهمیت متغیرها را دست خوش تغییر کرد و مشخص شد «سرمایه اجتماعی» که در رتبه بندی اولیه در مکان دهم قرار گرفته بود، دارای اثرگذاری بسیار بالایی در شبکه روابط متقابل مسائل ایران است.