قربانی بزرگ

قربانی بزرگ
بیایید آنچه هدفم از نوشتن این سطور بوده است را ابتدا بگویم؛
"اروپای آینده قربانی رقابت های ژئوپلیتیکی ایالات متحده، روسیه و چین خواهد بود".
جنگ اوکراین را میتوان یک نقطه عطف در روابط بین الملل و به طور مشخص آغازگر فرآیندی دانست که اروپا را به عنوان یک قربانی در رقابت های ژئوپلیتیکی قدرت های بزرگ قرار می دهد. این جنگ، که ریشه در رقابت های استراتژیک بین روسیه و غرب به رهبری ایالات متحده دارد، اروپا را در موقعیتی آسیب پذیر قرار داد و نشان داد که چگونه «قاره سبز همیشه متکی» می تواند به میدان نبرد منافع قدرت های جهانی تبدیل شود.
جنگ اوکراین خیلی زود نشان داد که اروپا، علیرغم تلاش هایش برای ایجاد اتحاد و استقلال، هنوز به شدت تحت تاثیر رقابت های بین ایالات متحده و روسیه است. از یک سو، ایالات متحده با این رقابت ها اروپا را در موقعیتی دشوار قرار داده است، جایی که باید بین حمایت از همسایه شرقی خود (اوکراین) و حفظ روابط اقتصادی با روسیه (به ویژه در زمینه انرژی) تعادل برقرار کند.
جنگ اوکراین همچنین نشان داد که اروپا چگونه می تواند قربانی رقابت های ژئوپلیتیکی شود. تحریم های غرب علیه روسیه، اگرچه با هدف تضعیف اقتصاد روسیه طراحی شده اند، اما ساده انگارانه است که باور کنیم تاثیرات منفی قابل توجهی بر اقتصاد اروپا نداشته باشد.. افزایش قیمت انرژی، تورم بالا، و اختلال در زنجیره تامین، تنها بخشی از پیامدهای این تحریم ها برای اروپا هستند. علاوه بر این، وابستگی اروپا به گاز روسیه، این قاره را در معرض فشارهای سیاسی و اقتصادی روسیه قرار داده است. روسیه با کاهش عرضه گاز به اروپا، سعی دارد از این ابزار برای اعمال فشار و تقسیم کشورهای اروپایی استفاده کند.
در کنار رقابت بین ایالات متحده و روسیه، چین نیز به عنوان یک بازیگر مهم در این معادله ظاهر شده است. چین، اگرچه به طور مستقیم در جنگ اوکراین درگیر نیست، اما از این بحران برای افزایش نفوذ خود در اروپا استفاده می کند. ابتکار "کمربند و جاده" چین و سرمایه گذاری های گسترده در زیرساخت های اروپایی، نشان دهنده تلاش این کشور برای ایجاد وابستگی اقتصادی در اروپا است. چین همچنین از اختلافات بین اروپا و ایالات متحده بهره برداری می کند و سعی دارد خود را به عنوان یک شریک جایگزین برای اروپا معرفی کند. این نفوذ اقتصادی چین می تواند در بلندمدت استقلال سیاسی و اقتصادی اروپا را تهدید کند.
جنگ اوکراین همچنین نشان داد که اروپا چگونه می تواند به میدان نبرد قدرت های بزرگ تبدیل شود. افزایش حضور نظامی ایالات متحده و ناتو در اروپای شرقی، در پاسخ به تهدیدات روسیه، این منطقه را به یک نقطه کانونی در رقابت های ژئوپلیتیکی تبدیل کرده است. این افزایش تنش ها نه تنها امنیت اروپا را تهدید می کند، بلکه می تواند منجر به تقسیم داخلی در اتحادیه اروپا شود. برخی کشورهای اروپایی ممکن است به دنبال همکاری بیشتر با ایالات متحده باشند، در حالی که دیگران ممکن است ترجیح دهند روابط خود با روسیه یا چین را تقویت کنند. این تقسیم بندی می تواند اتحاد اروپا را تضعیف کرده و برای آنها نیز هیچ چیز مانند این تقسیم بندی خطرناکتر نیست.
در نهایت، جنگ اوکراین به عنوان نقطه شروع قربانی شدن اروپا در رقابت های ژئوپلیتیکی، نشان دهنده این است که اروپا باید راه حل های جدیدی برای حفظ ثبات و امنیت خود پیدا کند. با این حال، اگر اروپا نتواند به طور مستقل عمل کند و به بازیچه قدرت های بزرگ تبدیل شود، آینده آن به عنوان یک قربانی در رقابت های ژئوپلیتیکی تضمین شده است.

✍مجید دهقانیان

پژوهشگر ژئوپلیتیک و مسائل استراتژیک