مسئولیت مهندس ناظر در برابر اجرای مغایر با نقشه های مصوب؛ حدود تکلیف و الزامات حرفه ای
مسئولیت مهندس ناظر در برابر اجرای مغایر با نقشه های مصوب؛ حدود تکلیف و الزامات حرفه ای
اجرای ساختمان بر اساس نقشه های مصوب و ضوابط قانونی، یکی از اصول بنیادین نظام ساخت وساز است. با این حال، در عمل گاهی به دلایل مختلف، بخشی از عملیات اجرایی با نقشه های تاییدشده یا مشخصات فنی مصوب مطابقت ندارد. این موضوع از پرتکرارترین عوامل ایجاد اختلاف میان مالک، مجری، مهندس ناظر و مراجع رسیدگی است.
از منظر حرفه ای، مهندس ناظر وظیفه دارد در حدود صلاحیت و مسئولیت های قانونی خود، انطباق عملیات اجرایی با مدارک مصوب، مقررات ملی ساختمان و سایر ضوابط لازم الاجرا را کنترل کند. با این حال، این وظیفه به معنای حضور دائمی در کارگاه یا کنترل لحظه به لحظه تمامی فعالیت های اجرایی نیست و حدود آن باید با توجه به قوانین، قراردادها و شرایط واقعی پروژه ارزیابی شود.
در بسیاری از پروژه ها، مغایرت ها ممکن است ناشی از تصمیم مالک، اقدام مجری، تغییرات بدون اخذ مجوزهای لازم یا اجرای عملیات خارج از برنامه های مورد تایید باشد. در چنین شرایطی، بررسی مسئولیت هر یک از عوامل پروژه مستلزم ارزیابی دقیق زمان وقوع مغایرت، حدود اختیارات و وظایف اشخاص، مستندات موجود و اقدامات انجام شده از سوی آنان است. ازاین رو، صرف مشاهده یک مغایرت یا کشف آن در مراحل بعدی، به تنهایی برای انتساب مسئولیت به مهندس ناظر کفایت نمی کند.
از نظر مدیریت ریسک حرفه ای، هرگاه مهندس ناظر مغایرتی را که در حدود وظایف قانونی وی قابل تشخیص است مشاهده کند، مناسب است موضوع را با ذکر تاریخ، محل، شرح دقیق وضعیت و مستندات لازم ثبت و از مسیرهای قانونی و اداری پیش بینی شده پیگیری کند. گزارش های دقیق، مستمر و مستند، علاوه بر کمک به اصلاح به موقع پروژه، در صورت بروز اختلاف نیز می توانند در تبیین اقدامات انجام شده موثر باشند.
همچنین توصیه می شود مهندسان ناظر از تایید یا امضای گزارش هایی که با وضعیت واقعی پروژه مطابقت ندارند، خودداری کنند و در صورت وجود محدودیت در بازدید یا مشاهده، آن را به صورت شفاف در گزارش درج نمایند. شفافیت در مستندسازی، یکی از مهم ترین ابزارهای مدیریت مسئولیت حرفه ای محسوب می شود.
در نهایت، مسئولیت مهندس ناظر در خصوص مغایرت های اجرایی، موضوعی کاملا موردی است و بدون بررسی اسناد پروژه، گزارش های نظارتی، قراردادها، نظریه کارشناسان رسمی و سایر قرائن، نمی توان درباره آن اظهار نظر قطعی کرد.
# نکات کلیدی
* انطباق عملیات اجرایی با نقشه های مصوب، یکی از محورهای اصلی نظارت است.
* وظیفه نظارت با مسئولیت اجرای عملیات ساختمانی تفاوت دارد.
* هر مغایرت باید در صورت امکان به صورت دقیق و مستند ثبت شود.
* گزارش های حرفه ای و مستند، مهم ترین پشتوانه مهندس ناظر در اختلافات احتمالی هستند.
* مسئولیت هر یک از عوامل پروژه باید بر اساس نقش واقعی، وظایف قانونی و شرایط خاص همان پرونده ارزیابی شود.