نگاهی به کتاب تازه کوئین اسلوبودین درباره پیوند پنهان میان نولیبرالیسم و راست افراطی بازار آزاد و پوپولیسم به هم نزدیک می شوند

در سال های اخیر، پدیده ای عجیب در اقتصاد سیاسی جهان رخ داده است: طیفی از سیاستمداران و اندیشمندان راست افراطی که هم زمان از «بازار آزاد» و «مرزهای بسته»، از خصوصی سازی و از ملی گرایی نژادی سخن می گویند. این آمیزه که در نگاه اول متناقض به نظر می رسد، موضوع تازه ترین کتاب کوئین اسلوبودین (Quinn Slobodian)، تاریخ نگار برجسته اندیشه اقتصادی، با عنوان «فرزندان نامشروع هایک: نژاد، طلا، ضریب هوشی و سرمایه داری راست افراطی» (Hayek's Bastards: Race, Gold, IQ, and the Capitalism of the Far Right, انتشارات زون بوکز، ۲۰۲۵) است. کتابی که به فهرست نهایی جایزه ملی منتقدان کتاب آمریکا (NBCC) نیز راه یافت و اکنون یکی از پرمناقشه ترین آثار در حوزه تاریخ فکری اقتصاد سیاسی محسوب می شود.اسلوبودین که دکترای تاریخ خود را از دانشگاه هاروارد گرفته و اکنون استاد تاریخ در دانشگاه برندایس است، پیش تر نیز در دو کتاب «جهانی گرایان» (Globalists, ۲۰۱۸) و «سرمایه داری ترک خورده» (Crack-Up Capitalism, ۲۰۲۳) نشان داده بود که نولیبرالیسم را نباید صرفا یک نظریه اقتصادی درباره کارآمدی بازار دانست، بلکه باید آن را پروژه ای سیاسی برای محافظت از سرمایه در برابر فشار دموکراسی توده ای تلقی کرد. «فرزندان نامشروع هایک» حلقه سوم و به باور بسیاری از منتقدان، تاریک ترین حلقه این سه گانه است.

عنوان کتاب و معنای استعاری آن از عبارت «فرزندان نامشروع ولتر» (Voltaire۳۹;s Bastards)، اثر معروف جان رالستون سول در سال ۱۹۹۳، وام گرفته شده است؛ جایی که سول نشان می داد چگونه وارثان فکری ولتر، عقل گرایی روشنگری را از اخلاق و انسانیت جدا کردند و به سلطه تکنوکراتیک دامن زدند.

اسلوبودین به همین سیاق، گروهی از اندیشمندان و فعالان راست افراطی را «فرزندان نامشروع هایک» می نامد؛ کسانی که خود را وارث میراث فردریش فون هایک می دانند، اما آموزه های او درباره نظم خودجوش و تکامل فرهنگی را به توجیهی «علمی» برای نژادگرایی، داروینیسم اجتماعی، مردسالاری و سرمایه داری بی رحم بدل کرده اند.این کتاب در رسانه ها و نشریات تخصصی به طور مشخص و مکرر به ترامپیسم پیوند داده شده است؛ چنان که نسخه بریتانیایی آن با زیرعنوان «ریشه های نولیبرالی راست پوپولیستی» (The Neoliberal Roots of the Populist Right) منتشر شده است. روزنامه واشینگتن پست در نقد خود مستقیما عنوان کرده که اسلوبودین در این اثر «ریشه های ترامپیسم» را بازکاوی می کند.

علاقمندان می توانند به لینک زیر مراجعه فرمایند:

https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-167/4285746-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%BE%D9%88%D9%BE%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%85-%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF