اقتصاد جهانی؛ تاب آوری مشروط در عصر شوک های زنجیره ای

نورئیل روبینی، اقتصاددان و استاد بازنشسته دانشگاه نیویورک، *در مقاله جدید خود در Project Syndicate با عنوان «چرا اقتصاد جهانی تا این اندازه تاب آور است؟*»، چشم اندازی نسبتا خوش بینانه از اقتصاد جهانی ارائه می کند. *او با اشاره به دو شوک بزرگ سال های اخیر، یعنی جنگ تجاری و تعرفه های آمریکا در ۲۰۲۵ و جنگ ایران در ۲۰۲۶ که به اعتقاد او بزرگ ترین شوک انرژی از زمان بحران های نفتی دهه ۱۹۷۰ بوده است، می پرسد چرا اقتصاد جهانی و بازارهای سهام برخلاف انتظار توانسته اند این شوک ها را جذب کنند.*

پاسخ روبینی را می توان در مفهوم «*تاب آوری مشروط*»خلاصه کرد. اقتصاد جهانی امروز به واسطه انعطاف سیاست های اقتصادی، واکنش سریع بازارهای مالی و سرمایه گذاری گسترده در فناوری و هوش مصنوعی، ظرفیت بیشتری برای جذب شوک ها دارد. حتی بازارهای مالی می توانند از طریق افزایش هزینه تامین مالی، سیاست گذاران را به تعدیل سیاست های پرریسک وادار کنند.* بنابراین، هر شوک الزاما به رکود جهانی تبدیل نمی شود.

اما این تاب آوری نامحدود نیست*. *مسئله اصلی زمانی شکل می گیرد که چند «ریسک دم کلفت» هم زمان فعال شوند*؛ از جمله شوک انرژی، تورم، بدهی بالا، نرخ های بهره، تنش های تجاری و بی ثباتی مالی. در چنین شرایطی، *شوک ها دیگر مستقل از یکدیگر عمل نمی کنند، بلکه از یک بازار به بازار دیگر سرایت می کنند.*

بنابراین، اهمیت تحلیل روبینی صرفا در پیش بینی رشد اقتصادی نیست؛ بلکه در نشان دادن یک تغییر مهم در ماهیت ریسک های اقتصاد جهانی است: ***اقتصاد جهانی در برابر شوک منفرد مقاوم تر شده، اما در برابر هم زمانی و سرایت زنجیره ای شوک ها همچنان آسیب پذیر است.این همان معنای واقعی «تاب آوری مشروط» است.

*