کاتتر وریدی؛ مرز باریک درمان و عفونت

کاتترهای وریدی یکی از وسایلی هستند که در بیمارستان ها برای بسیاری از بیماران استفاده می شوند و نقش مهمی در رساندن دارو و مایعات به بدن دارند. با این حال، همین وسیله می تواند در صورت رعایت نشدن اصول کنترل عفونت، به راهی برای ورود میکروارگانیسم ها به جریان خون تبدیل شود. طبق گزارش CDC، در سال ۲۰۲۴ میزان عفونت های خونی مرتبط با کاتتر مرکزی (CLABSI) در بیمارستان های مراقبت حاد آمریکا حدود ۹ درصد کاهش داشته است، اما با این وجود حدود ۱۸٬۱۰۰ مورد از این عفونت ها همچنان در بخش های بستری و مراقبت های ویژه رخ داده است. این آمار نشان می دهد که عفونت های مرتبط با کاتتر هنوز یکی از مسائل مهم در محیط های درمانی هستند.

از نظر میکروبیولوژی، یکی از مهم ترین عوامل در ایجاد این عفونت ها، توانایی بعضی از میکروارگانیسم ها در چسبیدن به سطح کاتتر و تشکیل بیوفیلم است. استافیلوکوک های کواگولاز منفی، Staphylococcus aureus، انتروکوک ها و گونه های Candida از جمله عوامل مهم گزارش شده در این نوع عفونت ها هستند. بیوفیلم می تواند به بقای میکروارگانیسم ها روی سطح کاتتر کمک کند و دسترسی سیستم ایمنی و داروهای ضدمیکروبی به آن ها را کاهش دهد. بر اساس داده های گزارش شده توسط سازمان جهانی بهداشت، در یکی از بررسی های انجام شده در اروپا، ۴۳٫۹ درصد از ۳۷۹۴ مورد عفونت خونی اکتسابی در بخش های مراقبت ویژه با کاتتر مرتبط بودند. در صورت ورود میکروارگانیسم به جریان خون، عفونت می تواند به باکتریمی و در موارد شدید به سپسیس منجر شود.

نکته مهم این است که بخش قابل توجهی از این عفونت ها با رعایت اصول صحیح کنترل عفونت قابل پیشگیری هستند. شست وشوی مناسب دست ها، ضدعفونی پوست قبل از قرار دادن کاتتر، رعایت تکنیک آسپتیک، مراقبت صحیح از محل ورود کاتتر و خارج کردن آن در زمانی که دیگر ضرورتی ندارد، از اقدامات مهم برای کاهش خطر عفونت هستند. بررسی این موضوع نشان می دهد که یک وسیله ساده پزشکی می تواند در کنار نقش درمانی خود، در صورت ایجاد شرایط مناسب برای رشد و تشکیل بیوفیلم، به محلی برای تجمع میکروارگانیسم های بیماری زا تبدیل شود. به همین دلیل، شناخت عوامل میکروبی و رعایت اصول پیشگیری می تواند نقش مهمی در کاهش عفونت های بیمارستانی و عوارض ناشی از آن ها داشته باشد.