بوت استرپینگ (Bootstrapping) در کارآفرینی و تامین مالی کسب وکار

بوت استرپینگ (Bootstrapping) در کارآفرینی و تامین مالی کسب وکار

۱. مفهوم و معنای واژهBootstrapping

واژهBootstrapping در زبان انگلیسی از عبارت Pull oneself up by one's bootstraps گرفته شده است. این عبارت در معنای تحت اللفظی به این مفهوم اشاره دارد که فرد «با گرفتن بند پوتین های خود، خودش را بالا بکشد»؛ کاری که از نظر فیزیکی تقریبا غیرممکن است. با گذشت زمان، این اصطلاح در زبان انگلیسی معنای استعاری پیدا کرد و به این مفهوم رسید که فرد بدون اتکا به کمک خارجی و با استفاده از منابع موجود، خودش شرایط پیشرفت و موفقیت را فراهم کند.

در حوزه کارآفرینی، Bootstrapping یا بوت استرپینگ به مجموعه روش هایی گفته می شود که کارآفرین برای راه اندازی، ادامه فعالیت و رشد کسب وکار، تا حد امکان بدون استفاده از منابع مالی خارجی مانند سرمایه گذاران، وام های بانکی یا سرمایه گذاری خطرپذیر از منابع داخلی و در دسترس خود استفاده می کند.

بنابراین، در یک تعریف ساده می توان گفت:
بوت استرپینگ یعنی تامین مالی و توسعه کسب وکار با تکیه بر منابع شخصی، درآمدهای حاصل از فعالیت کسب وکار و استفاده خلاقانه و کارآمد از منابع موجود، به جای اتکای گسترده به سرمایه خارجی.

البته بوت استرپینگ الزاما به معنای «عدم استفاده کامل از پول خارجی» نیست؛ بلکه بیشتر به معنای کاهش وابستگی به منابع مالی خارجی و افزایش اتکای کسب وکار به منابع درونی است.

۲. بوت استرپینگ در کارآفرینی

یکی از مهم ترین چالش های کارآفرینان در مراحل اولیه ایجاد یک کسب وکار، تامین منابع مالی است. بسیاری از کارآفرینان ایده مناسبی دارند، اما سرمایه کافی برای اجرای آن در اختیار ندارند. از طرف دیگر، دریافت وام بانکی، جذب سرمایه گذار یا تامین مالی از طریق سرمایه گذاری خطرپذیر معمولا نیازمند شرایط، وثایق، سابقه فعالیت، طرح کسب وکار و حتی واگذاری بخشی از مالکیت شرکت است.

در چنین شرایطی، بوت استرپینگ یک رویکرد مهم برای تامین مالی کارآفرینانه محسوب می شود.

کارآفرین بوت استرپ تلاش می کند با استفاده از پس انداز شخصی، درآمد اولیه کسب وکار، پیش فروش محصولات، دریافت پیش پرداخت از مشتریان، اعتبار تامین کنندگان، استفاده مشترک از منابع، کاهش هزینه ها و به کارگیری منابع انسانی محدود اما چندمهارته کسب وکار خود را راه اندازی و توسعه دهد.

برای مثال، فرض کنید یک کارآفرین قصد راه اندازی یک شرکت تولیدی را دارد، اما سرمایه لازم برای خرید تمام تجهیزات را ندارد. او می تواند به جای خرید همه تجهیزات، ابتدا بخش کوچکی از تولید را با تجهیزات موجود یا اجاره ای آغاز کند، محصول را به مشتری بفروشد و سپس از درآمد حاصل برای خرید تجهیزات جدید استفاده کند.

در این حالت، رشد کسب وکار تا حد زیادی از درآمد ایجادشده توسط خود کسب وکار تامین می شود.

۳. مهم ترین روش های بوت استرپینگ

الف) استفاده از سرمایه شخصی
یکی از رایج ترین روش ها استفاده از پس انداز شخصی کارآفرین است. کارآفرین بخشی از سرمایه شخصی خود را برای شروع فعالیت اقتصادی اختصاص می دهد. این روش باعث می شود کارآفرین در مراحل اولیه وابستگی کمتری به بانک یا سرمایه گذار داشته باشد و کنترل بیشتری بر کسب وکار خود حفظ کند.

ب) تامین مالی از طریق درآمد کسب وکار
در این روش، کارآفرین تلاش می کند خیلی سریع محصول یا خدمت خود را وارد بازار کند و از درآمد حاصل برای تامین هزینه های بعدی استفاده نماید. برای مثال، اگر هزینه راه اندازی اولیه یک کسب وکار ۵۰۰ میلیون تومان باشد، کارآفرین ممکن است به جای اینکه تمام هزینه های توسعه را از ابتدا تامین کند، فعالیت را با مقیاس کوچک تری آغاز کند و سپس سود حاصل را دوباره در کسب وکار سرمایه گذاری کند. این روش را می توان نوعی رشد تدریجی از طریق جریان نقدی داخلی دانست.

ج) پیش فروش محصول
پیش فروش یکی دیگر از ابزارهای مهم بوت استرپینگ است. در این روش، کارآفرین قبل از تولید کامل محصول، سفارش مشتریان را دریافت کرده و بخشی از وجه را به عنوان پیش پرداخت دریافت می کند. به این ترتیب، مشتری عملا بخشی از سرمایه مورد نیاز برای تولید را فراهم می کند.

د) استفاده از اعتبار تامین کنندگان
یکی از روش های بسیار مهم، مخصوصا در کسب وکارهای تجاری و تولیدی، استفاده از اعتبار تجاری یا خرید نسیه از تامین کنندگان است. برای مثال، یک شرکت ممکن است مواد اولیه را امروز دریافت کند اما وجه آن را ۳۰، ۶۰ یا ۹۰ روز بعد پرداخت نماید. در این حالت، شرکت می تواند محصول خود را تولید و به فروش برساند و سپس از محل وصول مطالبات، بدهی خود به تامین کننده را پرداخت کند. در واقع، مدیریت صحیح فاصله زمانی بین پرداخت به تامین کننده و دریافت وجه از مشتری می تواند نقش مهمی در بوت استرپینگ داشته باشد.

ه) کاهش و کنترل هزینه ها
کارآفرینان بوت استرپ معمولا در مراحل اولیه تلاش می کنند هزینه های غیرضروری را حذف کنند. برای مثال، به جای اجاره دفتر بزرگ، از دفتر کوچک یا فضای اشتراکی استفاده می کنند؛ به جای استخدام تعداد زیادی نیروی انسانی، از نیروهای چندمهارته استفاده می کنند و به جای خرید تجهیزات گران قیمت، ممکن است تجهیزات را اجاره کنند یا از ظرفیت شرکت های دیگر استفاده نمایند.

بنابراین، یکی از اصول مهم بوت استرپینگ عبارت است از:
حداکثر استفاده از منابع موجود با حداقل هزینه.

۴. مزایای بوت استرپینگ

حفظ مالکیت و کنترل کسب وکار
یکی از مهم ترین مزایا این است که کارآفرین مجبور نیست برای جذب سرمایه، بخشی از سهام شرکت را به سرمایه گذار واگذار کند. برای مثال، اگر یک کارآفرین ۱۰۰ درصد مالک شرکت باشد و بتواند کسب وکار خود را بدون جذب سرمایه گذار رشد دهد، مالکیت و قدرت تصمیم گیری بیشتری در اختیار خواهد داشت.

کاهش وابستگی مالی
بوت استرپینگ وابستگی کسب وکار به بانک ها، سرمایه گذاران و سایر منابع مالی خارجی را کاهش می دهد. این موضوع به خصوص در شرایطی که دسترسی به منابع مالی دشوار است، اهمیت بیشتری پیدا می کند.

افزایش انضباط مالی
کارآفرینی که منابع مالی محدودی در اختیار دارد، مجبور است هزینه های خود را با دقت بیشتری مدیریت کند. بنابراین، بوت استرپینگ می تواند باعث افزایش انضباط مالی، کنترل هزینه و توجه به جریان نقدی شود.

افزایش انعطاف پذیری
در صورت وجود سرمایه گذار خارجی، ممکن است تصمیمات مهم کسب وکار تحت تاثیر خواسته های سرمایه گذار قرار گیرد. اما در یک کسب وکار بوت استرپ شده، کارآفرین آزادی عمل بیشتری برای تغییر استراتژی، محصول یا بازار هدف دارد.

۵. معایب و محدودیت های بوت استرپینگ

محدودیت منابع
مهم ترین مشکل، محدود بودن سرمایه است. اگر کارآفرین منابع مالی کافی نداشته باشد، ممکن است نتواند فرصت های مناسب بازار را به موقع استفاده کند.

سرعت رشد پایین تر
کسب وکارهایی که فقط از منابع داخلی استفاده می کنند، ممکن است نسبت به کسب وکارهایی که سرمایه قابل توجهی از سرمایه گذاران دریافت کرده اند، رشد کندتری داشته باشند.

فشار مالی بر کارآفرین
اگر بخش زیادی از سرمایه شخصی کارآفرین وارد کسب وکار شود، شکست کسب وکار می تواند زیان قابل توجهی برای وی ایجاد کند.

محدودیت در سرمایه گذاری های بزرگ
برخی کسب وکارها، به ویژه کسب وکارهای تولیدی، فناوری های پیشرفته یا پروژه های صنعتی، ممکن است برای رشد به سرمایه بسیار بیشتری از توان مالی موسس نیاز داشته باشند. در چنین شرایطی، اتکای کامل به بوت استرپینگ ممکن است منطقی نباشد.

۶. بوت استرپینگ و تامین مالی کارآفرینانه

از دیدگاه تامین مالی کارآفرینانه (Entrepreneurial Finance)، بوت استرپینگ یکی از مهم ترین روش های تامین منابع در مراحل اولیه چرخه عمر کسب وکار محسوب می شود.

در مراحل ابتدایی، کسب وکار معمولا سابقه مالی، دارایی کافی، جریان نقدی پایدار و اعتبار لازم برای دریافت منابع مالی گسترده ندارد. در نتیجه، دسترسی به منابع خارجی دشوار است.

کارآفرین در این مرحله می تواند از منابعی مانند:
سرمایه شخصی ← خانواده و دوستان ← پیش فروش ← اعتبار تامین کنندگان ← درآمد عملیاتی ← سرمایه گذاری مجدد سود
استفاده کند.

نکته مهم این است که بوت استرپینگ صرفا یک روش برای «پول پیدا کردن» نیست؛ بلکه یک رویکرد مدیریتی برای استفاده حداکثری از منابع محدود نیز محسوب می شود.

به همین دلیل، مفهوم بوت استرپینگ با مفاهیمی مانند صرفه جویی، مدیریت جریان نقدی، نوآوری در استفاده از منابع و رشد تدریجی ارتباط نزدیکی دارد.

۷. یک مثال ساده از بوت استرپینگ

فرض کنیم فردی قصد دارد یک کسب وکار تولیدی کوچک راه اندازی کند. او ۳۰۰ میلیون تومان سرمایه شخصی دارد، اما برای راه اندازی کامل کارخانه به ۲ میلیارد تومان نیاز دارد.

اگر کارآفرین منتظر تامین کل ۲ میلیارد تومان باشد، ممکن است شروع کسب وکار مدت زیادی به تاخیر بیفتد.

اما در روش بوت استرپینگ می تواند فعالیت خود را در مقیاس کوچک آغاز کند؛ مثلا:
• استفاده از ۳۰۰ میلیون تومان سرمایه شخصی؛
• اجاره تجهیزات به جای خرید آنها؛
• خرید مواد اولیه با مهلت پرداخت؛
• دریافت پیش پرداخت از مشتری؛
• تولید در مقیاس محدود؛
• فروش محصول؛
• استفاده مجدد از درآمد حاصل برای خرید مواد اولیه و توسعه ظرفیت.

در این حالت، کسب وکار به صورت تدریجی رشد می کند و نیاز آن به سرمایه خارجی کاهش می یابد.

۸. جمع بندی

بوت استرپینگ یکی از رویکردهای مهم در تامین مالی کارآفرینانه است که بر استفاده از منابع داخلی، سرمایه شخصی، درآمدهای کسب وکار و روش های خلاقانه برای تامین منابع مورد نیاز تاکید دارد.

هدف اصلی بوت استرپینگ الزاما حذف کامل منابع مالی خارجی نیست؛ بلکه کاهش وابستگی به سرمایه خارجی و ایجاد توانایی برای رشد کسب وکار با منابع محدود است.

این روش به کارآفرین اجازه می دهد مالکیت و کنترل بیشتری بر کسب وکار خود داشته باشد و در عین حال، با ایجاد انضباط مالی و تمرکز بر جریان نقدی، منابع محدود خود را به شکل کارآمدتری مدیریت کند.

با این حال، بوت استرپینگ دارای محدودیت هایی نیز هست و ممکن است برای همه کسب وکارها مناسب نباشد. در کسب وکارهای سرمایه بر یا در شرایطی که سرعت رشد اهمیت بسیار زیادی دارد، استفاده از منابع خارجی مانند وام، سرمایه گذاری فرشته، سرمایه گذاری خطرپذیر یا سایر ابزارهای تامین مالی می تواند در کنار بوت استرپینگ مورد استفاده قرار گیرد.

بنابراین، می توان بوت استرپینگ را نه صرفا به عنوان یک روش تامین مالی، بلکه به عنوان یک رویکرد کارآفرینانه برای خلق و رشد کسب وکار با استفاده حداکثری از منابع محدود در نظر گرفت.