هندسه کمال دین

غدیر، هندسه کمال دین

یکی از سرنوشت سازترین مقاطع حیات دینی بشر و نقطه عطف در تداوم مسیر هدایت الهی واقعه تاریخی و اعتقادی "غدیر خم" است که مهندس، طراح و دستور دهنده و ناظر اصلی آن خود خداوند متعال ، متن طرح و دستور اجرا هم آیه ۶۷ سوره مائده (یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک ...) و مجری و کارگزار این طرح الهی هم حضرت رسول (ص) است که به گفته ارباب تاریخ و اصحاب حدیث نبوی، آن حضرت در روز ۱۸ ذی الحجه سال ۱۱ و در منطقه غدیر خم، علی بن ابی طالب (ع) را به عنوان خلیفه خود، امام و رهبر امت اسلامی تعیین و منصوب کرد و حدود صد هزار نفر، با علی (ع) بیعت و امامت و رهبری ایشان را قبول کردند و همان روز در تاریخ مسلمانان به عنوان یکی از چهار عید مبارک و الهی اصیل، شناخته شد. جایگاه عید غدیر و دهه امامت و ولایت که از آن به عنوان نماد کمال دین و هندسه ی اکمال و اتمام دین اسلام و رسالت محمدی (ص)؛ می توان یاد کرد. میثاق جاودان هدایت و تجلی تام ولایت است. اگربعثت، آغاز تابش نور وحی بر گستره زندگی انسان بود، غدیر را باید لحظه تثبیت و تضمین استمرار آن نور در بستر تاریخ دانست؛ لحظه ای که در آن، دین از مرحله ابلاغ و عمل به مرتبه اکمال آن رسید و رسالت، به واسطه معرفی ولایت و امام کامل، افق نهایی و ماندگار خویش را آشکار ساخت. عید سعید غدیر، در منظومه معارف اسلامی، تنها یک مناسبت شادمانی آفرین و آیینی نیست، بلکه تجلیگاه حقیقتی بنیادین در نظام اعتقادی اسلام است؛ حقیقتی که بر اساس آن، هدایت الهی پس از ختم نبوت، در مسیر امامت استمرار می یابد تا جامعه انسانی در پیچ وخم حوادث، دچار بی معیاری، سرگردانی و گسست از حقیقت نشود. از این منظر، غدیر نه صرفا یادآور یک اعلام تاریخی، بلکه مظهر اعلام یک اصل راهبردی و تمدن ساز است؛ اصلی که بقای جوهره دین، صیانت از مرزهای ایمان و استواری جامعه بر مدار عدالت و حق، در گرو فهم و پاسداشت آن است. غدیر روز آشکار شدن نسبت ناگسستنی میان دین و رهبری الهی است. در این روز، مسئله تنها معرفی یک شخصیت ممتاز و والا نبود؛ سخن از معرفی تراز هدایت الهی، معیار عدالت، میزان حق و استمرار خط رسالت در سیمای امامت بود. امیرالمومنین علی علیه السلام در غدیر، تنها به عنوان یک فرد شناسانده نشد، بلکه به عنوان نماد جامع فضیلت، عدالت، حکمت، شجاعت، عبودیت و مسئولیت پذیری الهی به امت معرفی شد. بدین سان، غدیر را باید اعلام صریح این حقیقت دانست که دین، بدون راهبر الهی، در معرض تفسیرهای ناروا، گرایش های منفعت طلبانه و کژفهمی های تاریخ ساز قرار خواهد گرفت. اهمیت غدیر از آن رو دوچندان است که این واقعه، به روشنی نشان می دهد هدایت در منطق الهی، امری رهاشده، پراکنده و فاقد ضابطه نیست. خداوند متعال، همان گونه که اصل شریعت را برای هدایت بشر نازل فرمود، استمرار فهم، تبیین و صیانت از آن را نیز در قالب ولایت و امامت قرار داد تا حقیقت دین، قربانی هواهای نفسانی، منازعات قدرت و غبار تحریف نگردد. از همین رو، غدیر را می توان نقطه استقرار «معیار» در تاریخ دانست؛ معیاری که به امت می آموزد چگونه حق را از باطل، عدالت را از تزویر، و هدایت را از انحراف بازشناسد. از منظر اجتماعی و تمدنی، پیام غدیر محدود به زمان وقوع آن نیست، بلکه حقیقتی زنده و جاری در همه اعصار است. جوامع انسانی هرگاه از معیارهای روشن حق و رهبری صالح فاصله گرفته اند، در ورطه بحران هویت، آشفتگی اخلاقی، سلطه قدرت طلبی و فرسایش معنویت گرفتار شده اند. بزرگداشت عید غدیر تنها در برگزاری آیین ها، آذین بندی فضاهای عمومی و اظهار شادی و شعف خلاصه نمی شود، هرچند این جلوه ها، از نشانه های محبت و ارادت هستند و جایگاه خویش را دارند. اما حقیقت آن است که غدیر، یک مسئولیت مستمر است؛مسئولیتی برای شناخت، تبیین، پاسداشت و تجلی بخشی به فرهنگ ولایت در عرصه های فردی و اجتماعی. اگر از غدیر سخن می گوییم، باید عدالت علوی، صداقت علوی، آزادگی علوی، ساده زیستی علوی و شجاعت علوی را نیز به عنوان لوازم عملی این باور در متن زندگی خویش جست وجو کنیم. عید غدیر، عید اکمال دین و اتمام نعمت است؛ عید تثبیت راه روشن هدایت برای انسان فردا؛ عید استقرار حقیقت در تراز رهبری الهی؛ و عید پیوند زمین با آسمان در یکی از درخشان ترین لحظه های تاریخ اسلام.غدیر به ما می آموزد که ایمان، بدون تمسک به معیارهای الهی، ممکن است در ظاهر باقی بماند اما از روح و جهت تهی شود. همان گونه که جامعه، بدون عدالت، از تعادل بازمی ماند، دین نیز بدون ولایت، از پشتوانه تبیینی و راهبری خویش محروم خواهد شد. از این رو، دهه امامت و ولایت را باید زمان تجدید میثاق با حقیقتی دانست که ضامن بقاء و بالندگی جامعه مومنان است. این ایام، بهترین فرصت برای ترویج معرفت علوی، تعمیق بصیرت دینی، بازاندیشی در نسبت میان رهبری و مسئولیت، و بازگشت به منظومه ارزشی است که امیرالمومنین علیه السلام مظهر اعلای آن بود. هرچه شناخت ما از غدیر عمیق تر و معرفتی تر باشد، نسبت ما با عدالت، اخلاق، حقیقت و مسئولیت اجتماعی نیز استوارتر خواهد شد. غدیر، نه یک خاطره دوردست، بلکه حقیقتی همواره زنده، الهام بخش و راهگشا برای همه نسل هاست. این واقعه عظیم، با خود پیام روشنی برای امروز و فردای ما دارد: اینکه جامعه انسانی برای حفظ مسیر حق، نیازمند معیار، راهبر و پیوندی استوار با حقیقت الهی است. عید غدیر، در این معنا، عید روشنی مسیر، عید تداوم نور و عید استقرار هدایت در پهنه تاریخ است. و دهه امامت و ولایت، فرصتی مغتنم برای آن است که بار دیگر با جان و اندیشه، با این میثاق جاودانه تجدید عهد کنیم.

رقیه پورغفار ارومیه ۱۴۰۵/۳/۱۳

@azarbaijanaraz