بررسی مقوله اینترنت پرو و نقش آن در شکاف دیجیتالی میان طبقات اجتماعی
اینترنت پرو با وجود آنکه به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای توسعه، آموزش، ارتباطات و مشارکت اجتماعی شناخته می شود، در عمل به یکی از عوامل اصلی تشدید شکاف دیجیتال میان طبقات اجتماعی تبدیل شده است، زیرا دسترسی به اینترنت پرسرعت، ابزارهای دیجیتال پیشرفته و مهارت های رسانه ای به طور برابر میان طبقات توزیع نشده و همین نابرابری موجب شده طبقات مختلف به صورت متفاوتی از فرصت های دیجیتال بهره مند شوند. طبقات مرفه که توانایی مالی برای خرید ابزارهای پیشرفته، اشتراک اینترنت پرو و آموزش مهارت های دیجیتال دارند، از این امکانات برای ارتقای سرمایه فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی خود استفاده می کنند؛ آن ها در دوره های آنلاین شرکت می کنند، کسب وکارهای دیجیتال راه اندازی می کنند، در شبکه های اجتماعی نقش فعال دارند و از اینترنت پرو برای توسعه فردی و حرفه ای بهره می برند. در مقابل، طبقات متوسط و کارگری که دسترسی محدودتری به اینترنت پرو دارند، بیشتر مصرف کننده منفعل محتوا هستند و کمتر در فرآیند تولید، تحلیل و مشارکت دیجیتال نقش ایفا می کنند. این تفاوت موجب می شود شکاف دیجیتال نه تنها در سطح دسترسی، بلکه در سطح استفاده و بهره برداری نیز وجود داشته باشد؛ یعنی حتی اگر طبقات پایین تر به اینترنت دسترسی داشته باشند، کیفیت و نوع استفاده آن ها با طبقات بالاتر متفاوت است. این شکاف دیجیتال پیامدهای گسترده ای دارد، زیرا در حوزه آموزش موجب نابرابری در یادگیری، در حوزه اشتغال موجب نابرابری در فرصت های شغلی، در حوزه فرهنگی موجب نابرابری در دسترسی به منابع فرهنگی و در حوزه اجتماعی موجب نابرابری در مشارکت مدنی می شود.
اینترنت پرو می تواند هم به کاهش شکاف دیجیتال کمک کند و هم آن را تشدید کند، و این دوگانه به نحوه توزیع، سیاست گذاری، آموزش و دسترسی به فناوری بستگی دارد. از یک سو، اینترنت پرو با فراهم کردن دسترسی سریع و باکیفیت به منابع آموزشی، فرصت های شغلی، خدمات آنلاین، شبکه های اجتماعی و ابزارهای تولید محتوا، می تواند به توانمندسازی طبقات محروم کمک کند و شکاف دیجیتال را کاهش دهد؛ اگر دولت ها و نهادهای اجتماعی دسترسی عادلانه به اینترنت پرو را فراهم کنند، آموزش مهارت های دیجیتال را گسترش دهند و ابزارهای لازم را در اختیار گروه های کم درآمد قرار دهند، اینترنت پرو می تواند به ابزاری برای کاهش نابرابری های آموزشی، اقتصادی و فرهنگی تبدیل شود. از سوی دیگر، اگر دسترسی به اینترنت پرو محدود به طبقات برخوردار باشد، این فناوری به جای کاهش شکاف دیجیتال، آن را تشدید می کند، زیرا طبقات مرفه با استفاده از اینترنت پرو می توانند سرمایه فرهنگی و اقتصادی خود را افزایش دهند، در حالی که طبقات محروم از این فرصت ها بی بهره می مانند و در نتیجه، شکاف میان این دو گروه افزایش می یابد.
اینترنت پرو همچنین می تواند شکاف دیجیتال را در سطح استفاده تشدید کند؛ یعنی حتی اگر دسترسی فیزیکی به اینترنت فراهم باشد، تفاوت در مهارت های دیجیتال، سواد رسانه ای و توانایی تحلیل اطلاعات موجب می شود گروه های مختلف به صورت متفاوتی از اینترنت بهره مند شوند. علاوه بر این، الگوریتم های پلتفرم ها که بر اساس رفتار کاربران عمل می کنند، می توانند موجب شوند افراد با مهارت های پایین تر بیشتر در معرض محتوای سطحی و سرگرمی محور قرار گیرند، در حالی که افراد با مهارت های بالاتر به محتوای تخصصی تر دسترسی پیدا کنند.
اینترنت پرو می تواند شکاف دیجیتال را کاهش دهد اگر سیاست گذاری عادلانه، آموزش گسترده و دسترسی برابر فراهم شود، اما در صورت نبود این شرایط، به عاملی برای تعمیق نابرابری ها و بازتولید شکاف دیجیتال تبدیل می شود.