توسعه پایدار با قلبی سبز؛ نقشه راه سونگون برای آینده

---

 

مجتمع مس سونگون ورزقان به عنوان یکی از مهم ترین قطب های صنعتی شمال غرب کشور، در سال های اخیر نگاه مسئولانه تری به موضوع محیط زیست و الزامات توسعه پایدار اتخاذ کرده است. با توجه به گستره فعالیت های معدنی و تاثیرگذاری این صنعت بر اکوسیستم پیرامونی، این مجتمع از ابتدای فعالیت خود برنامه ریزی منظمی را برای احیا و حفاظت از منابع طبیعی منطقه در دستور کار قرار داده و تلاش کرده است مسئولیت اجتماعی خود را نه در قالب اقدامات نمادین، بلکه در قالب برنامه های بلندمدت، ساختاریافته و پایدار پیگیری کند. طرح های اجرایی این مجموعه نشان می دهد که مدیریت مس سونگون، محیط زیست را بخشی جدایی ناپذیر از راهبرد توسعه ای خود می داند و به همین دلیل، پروژه های احیایی و فضای سبز این مجتمع از پشتوانه کارشناسی، مطالعات اقلیمی و زیرساخت های لازم برخوردار است.

طلای سرخ صنعت، طلای سبز طبیعت؛ روایت سونگون از توسعه پایدار

در همین چارچوب، طرح احیای جنگل های ارزشمند قره داغ(جنگل های ارسباران) به عنوان یکی از محوری ترین اقدامات زیست محیطی مجتمع مطرح است. این طرح با هدف بازسازی بخش هایی از این جنگل ها و تقویت پوشش گیاهی منطقه طراحی شده و بر جنگل کاری ۴۰۰ هکتار زمین تمرکز دارد. برنامه ریزی برای این طرح بر اساس بررسی های تخصصی صورت گرفته و همه مراحل کاشت، انتخاب گونه ها، پایش و آبیاری با توجه به ویژگی های بوم شناختی منطقه انجام می شود. اجرای عملیات از سال های اخیر وارد مرحله عملیاتی شده و تاکنون بیش از 20 هزار اصله نهال در مرحله نخست کاشته و تحت برنامه آبیاری منظم قرار گرفته است.

همچنین فاز دوم عملیات نیز که در پاییز سال گذشته آغاز شده، با کاشت ۱۰ هزار اصله نهال دیگر ادامه یافت و مجموع کاشت نهال را به بیش از ۳۰ هزار اصله رساند. بهره گیری از گونه های بومی و سازگار با شرایط اقلیمی منطقه و نقش آنها در بازسازی زیستگاه های طبیعی، این طرح را به یکی از نمونه های موفق احیای جنگل در شمال غرب کشور تبدیل کرده است.

وجه تمایز این برنامه در رویکرد زیرساخت محور آن است؛ زیرا مدیریت مجتمع با تاکید بر ضرورت تداوم حیات نهال ها، تنها به عملیات کاشت بسنده نکرده و شرایط لازم برای رشد پایدار آنها را نیز فراهم آورده است. در همین راستا بیش از ۳۶ هزار چاله کاشت آماده سازی شده، پنج تانکر ۲۰ هزار لیتری برای تامین مستمر آب در نقاط استراتژیک نصب گردیده و پنج کیلومتر شبکه آبیاری ایجاد شده است. این زیرساخت ها به کارشناسان امکان می دهد وضعیت نهال ها را در ماه ها و سال های آینده به صورت منظم پایش کنند و از موفقیت تدریجی طرح اطمینان حاصل شود. چنین رویکردی موجب می شود عملیات جنگل کاری به نتیجه ای واقعی و قابل ارزیابی منجر شود و از تبدیل آن به طرح های مقطعی و نمایشی جلوگیری گردد. بدین ترتیب، توسعه پوشش گیاهی منطقه نه تنها از منظر محیط زیستی موثر خواهد بود، بلکه در بلندمدت بر کیفیت هوا، کنترل فرسایش خاک، تقویت تنوع زیستی و زیبایی بصری منطقه نیز تاثیر مثبت خواهد داشت.

سونگون؛ از دل مس تا نفس طبیعت

در کنار اقدامات احیایی در جنگل های قره داغ، مجتمع مس سونگون برنامه های توسعه فضای سبز در حاشیه بزرگراه خواجه–ورزقان و خود شهر ورزقان را نیز به عنوان بخشی از مسئولیت خود نسبت به منظر شهری و محیط پیرامونی منطقه آغاز کرده است. این طرح با هدف ایجاد کمربند سبز در یکی از پرترددترین محورهای ارتباطی شهرستان ورزقان طراحی شده است. عملیات کاشت در فصول مختلف سال هم با هدف تبدیل مسیر بزرگراه به فضایی شاداب تر، سالم تر و سازگارتر با محیط زیست، با اتکا به گونه های مقاوم و سازگار با اقلیم منطقه صورت می گیرد.

این اقدام به کاهش گردوغبار، بهبود کیفیت هوا، افزایش زیبایی بصری مسیر و تقویت حس تعلق اجتماعی در میان ساکنان منطقه کمک می کند و نشان می دهد که نگاه مجتمع تنها به احیای جنگل ها محدود نیست، بلکه شامل بهبود محیط زندگی شهروندان نیز می شود.

تقویت این برنامه های محیط زیستی با رویکرد سازمانی و راهبردی مدیریت مجتمع همراه بوده است. مدیران مجتمع بارها تاکید کرده اند که نگاه به محیط زیست در ساختار توسعه ای سونگون، نه یک اقدام تبلیغاتی بلکه بخشی از هویت سازمانی است. این رویکرد با حمایت شرکت ملی صنایع مس ایران نیز به طور جدی تقویت شده و منجر به سرعت بخشیدن به اجرای طرح های احیایی در سال های اخیر شده است. هماهنگی سیاست های کلان صنعت مس کشور با اصول توسعه پایدار نشان می دهد که این صنعت در حال حرکت از الگوی سنتی بهره برداری صرف به سمت الگوی تکامل یافته تر مبتنی بر مسئولیت پذیری اجتماعی و حفاظت از منابع طبیعی است.

سونگون؛ نماد هم زیستی صنعت و طبیعت

در همین راستا، مشارکت مجتمع مس سونگون در پویش مردمی «ریشه در وطن داریم» در سال 1405 نیز بعد اجتماعی این رویکرد را تکمیل کرده است. این پویش، که توسط شرکت ملی صنایع مس ایران طراحی شده، با هدف گرامیداشت یاد ۱۵۳ دانش آموز شهید مدرسه میناب و ادای احترام به مقام شهدا، کاشت ۱۵۳ هزار نهال در نقاط مختلف کشور را دنبال می کند. مرحله نخست این برنامه در شهر سرچشمه به اجرا درآمد و مرحله دوم آن با گستردگی در شهر ورزقان، محوطه مسجد جامع این شهر را پوشش داد. مشارکت مردم، کارکنان صنعت مس، خانواده های شهدا و مسئولان محلی در این پویش نشان دهنده پیوند عمیق این حرکت با ارزش های فرهنگی، ملی و محیط زیستی جامعه است. شعار «درخت می کاریم در باغ ایران» که در این برنامه دنبال می شود، بر اهمیت هم افزایی میان مردم و صنعت برای حفاظت از آینده کشور تاکید دارد و قرار است این پویش به صورت سلسله برنامه در سایر مناطق جوارکارخانه ای ادامه یابد.

مجموع این اقدامات نشان می دهد که مجتمع مس سونگون ورزقان در سال های اخیر گام های مهمی در مسیر توسعه پایدار برداشته است. از طرح احیای ۴۰۰ هکتاری جنگل های قره داغ تا ایجاد کمربند سبز در بزرگراه مهم منطقه و مشارکت فعال در پویش های ملی، همگی بیانگر تعهد این مجتمع به مسائل زیست محیطی و اجتماعی است. این فعالیت ها نه تنها به بهبود شرایط اکولوژیک منطقه کمک می کند، بلکه الگوی مناسبی برای سایر صنایع کشور فراهم می سازد تا توسعه صنعتی پایدار و حفظ محیط زیست را در کنار هم پیش ببرند.

*نویسنده: موسی کاظم زاده؛ قابل دسترسی هم در سایت بازار تبریز آنلاین

https://bazartabrizonline.ir