گوهر بحر معانی

[محی الدین ابن عربی]

فتحقق هذه المساله فان القدر ما جهل الا لشده ظهوره، فلم یعرف و کثر فیه الطلب و الالحاح.(1) 

***

[داوود قیصری]

گوید: پس این مسئله را جدا به حق بپذیر، زیرا قدر، جز به واسطه شدت ظهورش ناشناخته نماند، پس شناخته نشد و درخواست و اصرار در آن فزونی گرفت یعنی: مسئله «سر قدر» را تحقق و ثبوت بیاب، و از آن جهت گفت: به واسطه شدت ظهورش، که صاحبان دیده باطنی و چشم دل، وجود اشیا را در هر آنی به حسب قوابل (قابلیت اشیا) صادر از خداوند می بینند، مانند افاضه صورت انسانی بر نطفه انسانی، و صورت اسبی بر نطفه اسبی، و این آشکارترین چیز در وجود است.(2)

***

[یزدانپناه عسکری]

افاضه فیض صورت، ملازم حصه و نطفه قوابل و قوالب اشیا و شکستن صدف قالب در اقتدار انسان می باشد.

***

[حسین بن منصور حلاج]

تو در پنهانی خویشی هویدا - تو در عین هویدایی نهانی

تو مستوری ز چشم اهل غفلت - اگر چه پیش اهل دل عیانی

ز قدوسی خود برتر ز عقلی - ز سبوحی برون از هر گمانی

جهان پرآیت حسن تو لیکن - چنین آیات خواندن تو توانی

ز خود فانی شو ای دل در ره عشق - که تا یابی بقای جاودانی

صدف های قوالب چون شکستی - نماید گوهر بحر معانی(3)

____________

1 - محیی الدین بن عربی، فصوص الحکم، 1جلد، دار احیاء الکتب العربیه - قاهره، چاپ: اول، 1946 م. ج1، ص: 132

2 - شرح قیصری بر فصوص الحکم ابن عربی جلد اول ، گزارش داوود قیصری ، ترجمه و تعلیق محمد خواجوی ، حواشی موید الین جندی ، عبدالرزاق کاشانی ، صائن الدین علی ترکه،عبدالرحمن جامی ،حسن زاده آملی – تهران: مولی، 1387 ص 699 ، 700

- [(فتحقق هذه المساله، فان القدر ما جهل الا لشده ظهوره فلم یعرف، و کثر فیه الطلب و الالحاح.) ای، تحقق مساله سر القدر. و انما قال: (لشده ظهوره) لان کل ذی بصر و بصیره یشاهد ان وجود الاشیاء صادر من الله فی کل آن بحسب القوابل، کافاضه الصوره الانسانیه علی النطفه الانسانیه و الصوره الفرسیه علی النطفه الفرسیه. و هذا اظهر شیء فی الوجود. (داود قیصری، شرح فصوص الحکم،القیصری، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی - تهران، چاپ: اول، 1375. ص: 818 ، 819 ، 820)]

3 - حسین بن منصور حلاج، دیوان منصور حلاج، چاپخانه علوی - بمبئی، 1305 ق. ص159