منشا حضور و روشنایی

[غلامحسین ابراهیمی دینانی]

منشا این همه حضور و روشنایی که در جهان مشاهده می شود چیست و چگونه باید آن را توجیه کرد؟

پاسخ این پرسش این است که هرگونه حضور و تجمع که در جهان جسم و جسمانی دیده می شود، نوری است که از پرتو ادراک تابیده است. جهانی که نور علم و ادراک در آن پرتوافکن نگردد، از حضور و تجمع بی بهره خواهد بود. انسان در درون آیینه ی ادراک خویش، حضور و تجمع جهان مادی را مشاهده می نماید.(1)

***

[محی الدین ابن عربی]

اشعه و تابش های اتصال یافته از انوار به ارکان و عناصر، مانند نکاح می باشند و حرکات افلاک و شناوری ستارگان تابناک، به منزله ی حرکت نزدیکی کننده است و حرکت ارکان و عناصر به منزله ی درد زائیدن زن است برای بیرون آوردن کفی که تا کره و روغن بیرون آید، و این همان چیزی است که از مولدات در این ارکان و عناصر – از صورت معادن و نبات و حیوان و نوع جن و انسان – در برابر دیدگان ظاهر و آشکار می گردد.(2)

***

[یزدانپناه عسکری]

انسان تحت قدرت جمع نکاح و کم و زیاد کردن نور اسماء حق (المخاض) و پالودن ادراک (النخل) و تفسیر در درون آیینه ی خویش، حضور و تجمع شفاف جهان و جسم مادی را مشاهده می نماید. (فاجاءها المخاض الی جذع النخله – مریم/23)

____________

1 - وجود رابط و مستقل در فلسفه اسلامی، غلامحسین ابراهیمی دینانی، ویراستار محمد جواد اسماعیلی، تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، چاپ دوم 1383 صفحه 97

2 فتوحات مکیه، شیخ محی الدین ابن عربی ، ترجمه ، تعلیق ، محمد خواجوی- تهران : انتشارات مولی، 1383، جلد 2، صفحه 164

- [و صارت الاشعه، المتصله من الانوار بالارکان، کالنکاح، و (صارت) حرکات الافلاک و سباحات الانوار بمنزله حرکه المجامع. و کان حرکات الارکان بمنزله المخاض للمراه، لاستخراج الزبد الذی یخرج بالمخض، و هو ما یظهر من المولدات فی هذه الارکان للعین، من صوره المعادن و النبات و الحیوان و نوع الجن و الانس. (محیی الدین بن عربی، الفتوحات المکیه، عثمان یحیی، 14جلد، دار احیاء التراث العربی - بیروت، چاپ: دوم، 1994 م. ج2 ؛ ص323 ، 324 (502/2)]