انرژی، ملزومات و تاثیرات. قسمت اول

انرژی را می توان یکی از بنیادی ترین عناصر جهان دانست، عنصری که اگر نبود نه حیاتی شکل می گرفت و نه تمدنی پا می گرفت. انسان از نخستین لحظه ای که توانست بین تاریکی و روشنی تفاوت قائل شود، از همان لحظه که گرمای آتش پوست سردش را گرم کرد، فهمید که چیزی به نام «نیرو» وجود دارد؛ نیرویی که می تواند به او قدرت بدهد، او را از خطر حفظ کند، زندگی اش را بهتر کند و آینده اش را تغییر دهد. اما در آن دوران ابتدایی، انسان هنوز نمی دانست که این نیروی نامرئی، همان چیزی است که امروز آن را انرژی می نامیم. او فقط می دانست که آتش گرم تر از هواست، خورشید روشن تر از شب است و آب جاری نیرومندتر از دست های خالی انسان.

در طول هزاران سال، استفاده انسان از انرژی چنان ساده و ابتدایی بود که بیشتر به مهارتی طبیعی شباهت داشت تا دانشی علمی. او از آتش برای پخت و پز و گرم شدن استفاده می کرد؛ از باد برای حرکت دادن بادبان ها؛ از آب برای چرخاندن آسیاب ها؛ از حیوانات برای حمل بار و耕کردن زمین. در آن دوران هیچ کس تصور نمی کرد که روزی تمدنی به وجود خواهد آمد که برای روشن کردن یک لامپ، قدرتی عظیم از دل زمین استخراج کند. اما همان جرقه های کوچک آتش، اولین سنگ بنای رابطه انسان با انرژی بودند.

تحول واقعی زمانی رخ داد که بشر توانست نیروهای نهفته در دل طبیعت را مهار کند و آن ها را در قالبی منظم و قابل استفاده درآورد. کشف زغال سنگ و تولد ماشین بخار، جهان را وارد عصر جدیدی کرد؛ عصری که در آن صنعت، تولید انبوه، سفرهای دور و جابه جایی سریع ممکن شد. سپس نفت و گاز از دل زمین بیرون کشیده شدند و شکل زندگی بشر را دگرگون کردند. خودروها در جاده ها حرکت کردند، هواپیماها در آسمان پرواز کردند، کارخانه ها شبانه روز کار کردند و شهرها هزاران برابر بزرگ تر شدند. بشر وارد دوران طلایی توسعه شد؛ دورانی که انرژی فسیلی نقش موتور محرکش را بازی می کرد.

اما همان گونه که هر پیشرفتی هزینه ای دارد، بهره گیری گسترده از انرژی فسیلی نیز هزینه های سنگینی را به بشریت تحمیل کرد؛ هزینه هایی که در ابتدا قابل مشاهده نبودند، اما به مرور زمان چنان آشکار شدند که حیات کره زمین را تهدید کردند. دود غلیظ کارخانه ها و خودروها، شهرها را در مه سمی فرو برد. گازهای خروجی نیروگاه ها در لایه های جو انباشته شدند و آرام آرام زمین را گرم تر کردند. یخ های قطبی آب شد، بارندگی ها به هم خوردند، خشکسالی برخی مناطق را غیرقابل سکونت کرد و سیلاب ها در مناطق دیگر ویرانی به بار آوردند. انسان تازه فهمید که انرژی فسیلی فقط سوختی برای حرکت نیست، بلکه بهایی دارد که آینده را تهدید می کند.