بررسی میزان تجمع کادمیوم و سرب درگیاه دارویی همیشه بهار (Calendula officin alis)

فلزات سنگین از جمله مهمترین آلاینده های زیست محیطی هستند که در تمام جوامع صنعتی یافت می شوند. برای اصلاح خاک های آلوده به فلزات سنگین، روشی به نام گیاه پالایی وجود دارد. به منظور بررسی پتانسیل پالایش گیاه همیشه بهار به فلزات سنگین سرب و کادمیوم و اثر آن ها بر رشد، عملکرد و سایر صفات زراعی این گیاه، آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار به صورت گلدانی در مرکز تحقیقات سازمان پارک ها و فضای سبز شهرداری شهرکرد در سال 1395 انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل کادمیوم در چهار سطح (0، 5، 25 و 50 میلی گرم در کیلوگرم خاک خشک) و سرب در چهار سطح (0، 40، 100 و 250 میلی گرم در کیلوگرم خاک خشک) بود. نتایج نشان داد که سطوح مختلف سرب وکادمیوم، تاثیر معنا دار برخصوصیات مورفوفیزیولوژیکی گیاه همیشه بهار داشت. وزن خشک بخش هوایی و ریشه و تجمع کادمیوم و سرب در گیاه و خاک تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفت. با افزایش غلظت فلزات، مقدار وزن خشک ریشه و بخش هوایی به طور معنا دار نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت. با افزایش غلظت کادمیوم، میزان انباشت کادمیوم در گیاه و میزان کادمیوم قابل جذب خاک افزایش یافت و کادمیوم ضمن حرکت به بخش های هوایی همراه با سرب بیشتری به بخش های هوایی منتقل شد. مشخص شد که گیاه همیشه بهار گیاهی بیش انباشت گر است که قادر به انباشت فلزات سنگین سرب و کادمیم در بخش های مختلف گیاه به خصوص بخش هوایی است. آستانه تحمل گیاه تا تیمار تحت آلودگی ترکیبی کادمیوم پنج (میلی گرم در کیلوگرم) و سرب 250 (میلی گرم درکیلوگرم) بود و پس از آن در اکثر صفات مورد بررسی روند نزولی دیده شد. به نظر می رسد اثرات منفی این فلزات به خصوص کادمیوم، غالبا به دلیل اثر بر فتوسنتز گیاهی، می باشد.

کلیدواژه ها:

آستانه تحمل ، سرب ، کادمیوم ، گیاه پالایی ، همیشه بهار